Thứ tư, 28/07/2021

NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG KỶ NIỆM 76 NĂM CÁCH MẠNG THÁNG TÁM (19/8/1945-19/8/2021) VÀ QUỐC KHÁNH NƯỚC CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM (02/9/1945 - 02/9/2021)

Thứ ba, 29 Tháng 6 2021 16:15

NHỮNG ĐIỂM MỚI ĐÁNG CHÚ Ý CỦA LUẬT THANH NIÊN 2020 (CÓ HIỆU LỰC THI HÀNH TỪ NGÀY 01/01/2021)

Cấn Hoàng Vân Hương

Khoa Nhà nước và Pháp luật

 

     Thanh niên là lực lượng chiếm số đông trong xã hội. Thanh niên có mặt trong mọi giai cấp: công nhân, nông dân và đội ngũ trí thức; có mặt trên mọi địa bàn lãnh thổ và trong mọi ngành nghề: kinh tế, văn hóa, giáo dục, y tế, an ninh, quốc phòng.

     Với mỗi quốc gia, dân tộc, thanh niên không chỉ là lực lượng giữ vai trò to lớn cho sự phát triển của đất nước ở hiện tại, mà còn là tương lai của xã hội đó. Ở Việt Nam, với sức trẻ, nhiệt huyết và óc sáng tạo của mình, thanh niên Việt Nam giữ vai trò là nòng cốt của tiến trình lịch sử dựng nước và giữ nước, trong xây dựng nền kinh tế - xã hội, văn hóa, chính trị. Trong các cuộc cách mạng dân tộc, các cuộc kháng chiến cứu nước, thanh niên luôn thể hiện sự dũng cảm, tinh thần xả thân vì độc lập dân tộc. Trong công cuộc kiến thiết nước nhà, thanh niên luôn phát huy vai trò tình nguyện, xung kích, đi đầu của mình để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và Nhân dân giao phó.

     Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đề cao vai trò của thanh niên và nhiều lần thể hiện niềm tin, niềm tự hào của mình đối với thế hệ trẻ Việt Nam trong các bài viết, bài nói của mình. Trong Thư gửi thanh niên (Tháng 8/1947), Bác viết: “Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà. Thật vậy, nước nhà thịnh hay suy, mạnh hay yếu, một phần lớn là do các thanh niên. Thanh niên muốn làm người chủ tương lai cho xứng đáng thì ngay hiện tại phải rèn luyện tinh thần và lực lượng của mình, phải làm việc chuẩn bị cái tương lai đó”.

     Trong bối cảnh đất nước bước vào thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, trước những thời cơ và thách thức mới, Đảng ta luôn đánh giá cao vai trò của thanh niên và công tác thanh niên. Đảng xác định thanh niên là chủ hiện tại và tương lai của đất nước, là đội quân xung kích cách mạng trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IV nêu rõ: “Tiền đồ rạng rỡ của Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa nằm trong tay thanh niên, thiếu niên và nhi đồng”. Nghị quyết số 04-NQ/HNTW ngày 14/01/1993 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VII khẳng định: “Thanh niên là lực lượng xung kích trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, đất nước bước vào thế kỷ XXI có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không, cách mạng Việt Nam có vững bước theo con đường xã hội chủ nghĩa hay không phần lớn tùy thuộc vào lực lượng thanh niên, vào việc bồi dưỡng, rèn luyện thế hệ thanh niên; công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc, là một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng”. Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 25/7/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X nhấn mạnh: “Thanh niên là rường cột của nước nhà, chủ nhân tương lai của đất nước, là lực lượng xung kích trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập quốc tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Thanh niên được đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược bồi dưỡng, phát huy nhân tố và nguồn lực con người. Chăm lo, phát triển thanh niên vừa là mục tiêu, vừa là  động lực bảo đảm cho sự ổn định và phát triển vững bền của đất nước”.

     Xuất phát từ quan điểm đó, Đảng, Nhà nước, các cấp, các ngành và toàn xã hội luôn dành sự quan tâm, chăm lo đặc biệt đối với thanh niên và tổ chức Đoàn, nhất là thời kỳ phát triển đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế. Năm 2005, Quốc hội khóa XI đã ban hành Luật Thanh niên quy định các vấn đề liên quan đến thanh niên. Luật Thanh niên ra đời đã góp phần xây dựng và hoàn thiện chính sách, pháp luật đối với thanh niên trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đồng thời góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam.

     Tuy nhiên, qua gần 15 năm thi hành, Luật Thanh niên năm 2005 đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập cần phải được nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung cho phù hợp để tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước về thanh niên và thực hiện quyền, nghĩa vụ của thanh niên; phù hợp với yêu cầu thực tiễn phát triển thanh niên, công tác thanh niên và sự phát triển của đất nước hiện nay. Trước yêu cầu sửa đổi, bổ sung Luật Thanh niên năm 2005 cho phù hợp với tình hình nhằm hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật đối với thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 7 khóa X, ngày 16/6/2020 tại Kỳ họp thứ 9 Quốc hội khóa XIV đã thông qua Luật Thanh niên năm 2020, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2021 và thay thế Luật Thanh niên năm 2005.

     Luật Thanh niên năm 2020 được kết cấu gồm 7 chương, 41 điều:

     Chương I - Những quy định chung (gồm 11 điều).

     Chương II - Trách nhiệm của thanh niên (gồm 04 điều).

     Chương III - Chính sách của Nhà nước đối với thanh niên (gồm 11 điều).

     Chương IV - Tổ chức thanh niên (gồm 04 điều).

     Chương V - Trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức xã hội, tổ chức kinh tế, nhà trường, gia đình (gốm 05 điều).

     Chương VI - Quản lý nhà nước về thanh niên (gồm 05 điều).

     Chương VII - Điều khoản thi hành.

     Theo đó, Luật Thanh niên 2020 có những điểm mới đáng chú ý như sau:

     Một là, Luật Thanh niên 2020 không quy định cụ thể quyền và nghĩa vụ của thanh niên mà nhấn mạnh vai trò, trách nhiệm của thanh niên.

     Luật không quy định quyền và nghĩa vụ của thanh niên vì thanh niên cũng là công dân Việt Nam, quyền và nghĩa vụ của công dân Việt Nam đã được Hiến pháp quy định.

     Vai trò của thanh niên được Luật Thanh niên 2020 khẳng định tại Điều 4: “Thanh niên là lực lượng xã hội to lớn, xung kích, sáng tạo, đi đầu trong công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; có vai trò quan trọng trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập quốc tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội”.

     Ngoài ra, Luật còn dành riêng Chương II để quy định về trách nhiệm của thanh niên đối với Tổ quốc; đối với Nhà nước và xã hội; đối với gia đình và đối với chính bản thân thanh niên. Đây chính là cơ sở, là chuẩn mực để thanh niên cố gắng rèn luyện, tu dưỡng, nâng cao trách nhiệm của mình đối với đất nước, xã hội, gia đình và với bản thân mình.

     Hai là, Luật xác định rõ nguyên tắc đảm bảo quyền và nghĩa vụ của thanh niên và chính sách của Nhà nước đối với Thanh niên.

     Luật Thanh niên 2005 chỉ mới đưa ra quyền và nghĩa vụ của thanh niên mà chưa đề ra các nguyên tắc để đảm bảo được các quyền và nghĩa vụ đó. Luật mới năm 2020 đã hạn chế được khuyết điểm đó bằng việc quy định 07 nguyên tắc bảo đảm thực hiện quyền, nghĩa vụ của thanh niên và chính sách của Nhà nước đối với thanh niên tại Điều 5, cụ thể như sau:

     Nguyên tắc 1: Quyền, nghĩa vụ của thanh niên được công nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm thực hiện theo quy định của Hiến pháp và pháp luật.

     Nguyên tắc 2: Không phân biệt dân tộc, giới tính, thành phần xã hội, tín ngưỡng, tôn giáo, trình độ văn hóa, nghề nghiệp trong thực hiện quyền, nghĩa vụ của thanh niên.

     Nguyên tắc 3: Nhà nước, tổ chức, cơ sở giáo dục, gia đình và cá nhân có trách nhiệm tạo điều kiện để thanh niên thực hiện quyền, nghĩa vụ theo quy định của Hiến pháp và pháp luật.

     Nguyên tắc 4: Chính sách của Nhà nước đối với thanh niên phải bảo đảm mục tiêu phát triển thanh niên; tạo điều kiện cho thanh niên thực hiện, quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm và phát huy năng lực; được xây dựng hoặc lồng ghép trong các chính sách của ngành, lĩnh vực, địa phương.

     Nguyên tắc 5: Việc xây dựng và thực hiện chính sách của Nhà nước đối với thanh niên phải bảo đảm sự tham gia của thanh niên; tôn trọng, lắng nghe ý kiến, nguyện vọng của thanh niên.

     Nguyên tắc 6: Hỗ trợ, tạo điều kiện cho thanh niên Việt Nam ở nước ngoài tham gia các hoạt động hướng về Tổ quốc và giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

     Nguyên tắc 7: Xử lý kịp thời, nghiêm minh cơ quan, tổ chức, cá nhân không thực hiện hoặc thực hiện không đúng trách nhiệm theo quy định của Luật này.

     Cụ thể hóa nguyên tắc này, Luật Thanh niên 2020 đã quy định các chính sách của Nhà nước đối với thanh niên (Chương III), gồm các chính sách về học tập và nghiên cứu khoa học; về lao động và việc làm; về khởi nghiệp; về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe; về văn hóa, thể dục, thể thao; về bảo vệ Tổ quốc. Ngoài ra, Luật còn quy định các chính sách riêng đối với từng đối tượng “đặc thù”, cụ thể như: Chính sách đối với thanh niên xung phong; chính sách đối với thanh niên tình nguyện; chính sách đối với thanh niên có tài năng; thanh niên là người dân tộc thiểu số và chính sách đối với thanh niên từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi để hỗ trợ nhằm tạo cơ hội bình đẳng cho mọi đối tượng thanh niên.

     Ba là, lần đầu tiên đưa ra quy định về “Tháng Thanh niên”.

     Từ năm 2003, Nhà nước đã quy định lấy tháng 3 hàng năm là Tháng Thanh niên tuy nhiên chưa được cụ thể hóa tại các văn bản quy phạm pháp luật. Trên tinh thần đó, Luật Thanh niên 2020 đã quy định về Tháng Thanh niên tại Điều 9:

     1. Tháng 3 hằng năm là Tháng Thanh niên. Tháng Thanh niên được tổ chức nhằm phát huy tinh thần xung kích, tình nguyện, sáng tạo của thanh niên để tham gia hoạt động vì lợi ích của cộng đồng, xã hội và vận động tổ chức, cá nhân đầu tư, phát triển thanh niên.

     2. Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh chủ trì, phối hợp với cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan tổ chức hoạt động Tháng Thanh niên.

     3. Chính phủ, chính quyền địa phương các cấp có trách nhiệm tạo điều kiện về cơ chế, chính sách, nguồn lực để hỗ trợ Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh cùng cấp tổ chức hoạt động Tháng Thanh niên. Người đứng đầu cơ quan, tổ chức có trách nhiệm tạo điều kiện, hỗ trợ cho thanh niên tham gia hoạt động Tháng Thanh niên.”.

     Tháng Thanh niên chính là tháng để thanh niên phát huy và lan tỏa sức trẻ của mình đến cộng đồng, thể hiện tinh thần xung kích, tình nguyện; đồng thời cũng là dịp để các ngành, các cấp, các địa phương tôn vinh những tấm gương sáng trong đội ngũ đoàn viên, thanh niên.

     Bốn là, quy định mới về “Đối thoại thanh niên”.

     Luật Thanh niên 2020 dành riêng một điều (Điều 10) để quy định về Đối thoại thanh niên:

     1. Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp có trách nhiệm đối thoại với thanh niên ít nhất mỗi năm một lần về các vấn đề liên quan đến thanh niên; người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân có trách nhiệm đối thoại với thanh niên theo yêu cầu của tổ chức thanh niên quy định tại Luật này.

     2. Người có trách nhiệm đối thoại với thanh niên quy định tại khoản 1 Điều này chỉ đạo chuẩn bị kế hoạch, chương trình đối thoại và công bố công khai trên cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử hoặc niêm yết tại trụ sở cơ quan, tổ chức, đơn vị chậm nhất là 30 ngày trước ngày tổ chức đối thoại; giải quyết theo thẩm quyền hoặc kiến nghị với cơ quan có thẩm quyền giải quyết các kiến nghị của thanh niên thông qua hoạt động đối thoại.

     3. Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày đối thoại, nội dung kết luận đối thoại phải được công khai trên cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử hoặc niêm yết tại trụ sở cơ quan, tổ chức, đơn vị và gửi đến các cơ quan, tổ chức, đơn vị có liên quan; trường hợp nội dung đối thoại phức tạp, liên quan đến nhiều lĩnh vực thì thời hạn này là 15 ngày.

     4. Chính phủ quy định chi tiết Điều này.”.

     Quy định này nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 25/7/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá X về “tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá” đã quy định chính quyền các cấp định kỳ gặp gỡ, đối thoại với thanh niên.

     Cụ thể hóa quy định này, ngày 01/3/2021, Chính phủ đã ban hành Nghị định 13/2021/NĐ-CP quy định về đối thoại với thanh niên; cơ chế, chính sách và biện pháp thực hiện chính sách đối với thanh niên từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi.

     Năm là, quy định về trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức xã hội, tổ chức kinh tế, nhà trường, gia đình đối với thanh niên.

     Luật Thanh niên 2020 dành riêng Chương V để quy định về trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức xã hội, tổ chức kinh tế, nhà trường, gia đình đối với thanh niên. Đây là những tổ chức, tập thể gắn bó và có ảnh hưởng trực tiếp đối với nhận thức, suy nghĩ và hành động của thanh niên. Việc đưa trách nhiệm của các tổ chức này thành quy định mang tính pháp lý thể hiện việc đề cao vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức xã hội, tổ chức kinh tế, nhà trường, gia đình trong việc giáo dục, rèn luyện, chăm sóc và bảo vệ thanh niên, tương lai của nước nhà.

     Sáu là, bổ sung quy định về chính sách hỗ trợ của Nhà nước đối với các tổ chức thanh niên.

     Bên cạnh việc quy định về trách nhiệm của các tổ chức thanh niên thì Luật Thanh niên 2020 cũng quy định cả về các chính sách của Nhà nước đối với các tổ chức này trong việc tham gia xây dựng và thực hiện chính sách, pháp luật đối với thanh niên tại Điều 30, gồm các chính sách:

     - Tạo điều kiện để tổ chức thanh niên tham gia xây dựng và thực hiện chính sách, pháp luật đối với thanh niên.

     - Bảo đảm điều kiện để tổ chức thanh niên thực hiện các nhiệm vụ được Nhà nước giao.

     - Hỗ trợ, tạo điều kiện để tổ chức thanh niên huy động thanh niên thực hiện chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội và các chương trình, dự án khác.

     - Cơ quan, tổ chức, đơn vị của Nhà nước có trách nhiệm tạo điều kiện để Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tổ chức hoạt động giám sát, phản biện xã hội trong việc xây dựng và thực hiện chính sách, pháp luật đối với thanh niên.

     Trên đây là những điểm mới cơ bản của Luật Thanh niên 2020, có hiệu lực từ ngày 01/01/2021. Có thể nói, với việc sửa đổi, bổ sung Luật Thanh niên 2005 một cách toàn diện, Luật thanh niên 2020 vừa có sự chặt chẽ về kết cấu vừa có sự khoa học, logic về mặt nội dung tạo nên hành lang pháp lý hoàn thiện hơn cho công tác thanh niên cũng như hoạt động quản lý nhà nước về thanh niên. Để Luật Thanh niên 2020 và các chính sách về thanh niên được đưa vào thực hiện hiệu quả trong cuộc sống, đòi hỏi các cơ quan thuộc Hệ thống chính trị, các tổ chức xã hôi, tổ chức kinh tế phải chủ động thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm tuyên truyền, phổ biến quy định của Luật; tăng cường đổi mới công tác thanh niên; đặc biệt trong bối cảnh hiện nay, cần tạo điều kiện để thanh niên được vươn tầm ra thế giới.

      Tài liệu tham khảo:

  • Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 25/7/2008 của Hội nghị Trung ương lần thứ bảy, khóa X “về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa”.
  • Luật Thanh niên 2005.
  • Luật Thanh niên 2020.

Điểm tin

HÌNH ẢNH HOẠT ĐỘNG

  • Đại hội Đảng bộ trường Chính trị nhiệm kỳ 2020-2025

    Đại hội Đảng bộ NK 2020-2025

  • Đại hội Đảng bộ

    Đại hội Đảng bộ

  • Đại hội Đảng bộ

    Đại hội Đảng bộ

  • Đại hội Đảng bộ

    Đại hội Đảng bộ

  • Đại hội Đảng bộ

    BCH ra mắt Đại hội

  • Đại hội Đảng bộ

    Đại hội Đảng bộ

  • Đại hội Đảng bộ

    Đại hội Đảng bộ

  • Hội thảo khoa học

    Hội thảo khoa học 

  • Hội nghị tổng kết công tác Đảng bộ

    Hội nghị Đảng bộ

  • Hội nghị tổng kết công tác Đảng bộ

    Hội nghị Đảng bộ

  • Hội nghị tổng kết công tác Đảng bộ

    Hội nghị tổng kết Đảng bộ 2020

  • Hội nghị tổng kết công tác Đảng bộ

    Hội nghị tổng kết Đảng bộ 2020

  • Bế giảng

    Bế giảng lớp TCLLCT-HC K 32

  • Bế giảng

    Bế giảng lớp TCLLCT-HC K 32

  • Bế giảng

    Bế giảng lớp TCLLCT-HC K 75

  • Bế giảng

    Bế giảng lớp TCLLCT-HC K 75

THỐNG KÊ TRUY CẬP
001065662
Đang truy cập : 59