Tóm tắt: Sau 05 năm thực hiện Chỉ thị số 06-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác xây dựng gia đình trong tình hình mới, phong trào xây dựng gia đình văn hóa trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng đạt nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, công tác xây dựng gia đình đang đặt ra nhiều vấn đề mới cần được quan tâm giải quyết. Trên cơ sở đánh giá thực trạng công tác xây dựng gia đình ở tỉnh Lâm Đồng, bài viết đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác xây dựng gia đình trong thời gian tới.

Từ khóa: xây dựng gia đình; kỷ nguyên mới; Lâm Đồng...

1. Đặt vấn đề

Trong tiến trình phát triển của xã hội, gia đình luôn giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Gia đình là tế bào của xã hội, là môi trường đầu tiên hình thành nhân cách con người, nơi lưu giữ và trao truyền các giá trị văn hóa dân tộc qua nhiều thế hệ. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “…nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, gia đình tốt thì xã hội mới tốt, xã hội tốt thì gia đình càng tốt hơn, hạt nhân của xã hội là gia đình”[1] [1]. Nhận thức rõ vai trò đó, Đảng ta luôn quan tâm công tác chăm lo xây dựng gia đình bằng nhiều chủ trương, chính sách cụ thể. Đặc biệt, ngày 24/6/2021, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ban hành Chỉ thị số 06-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác xây dựng gia đình trong tình hình mới. Chỉ thị nêu rõ: “Gia đình là tế bào của xã hội, nơi duy trì nòi giống, môi trường lưu giữ, giáo dục, trao truyền các giá trị văn hóa dân tộc cho các thành viên trong gia đình. Xây dựng gia đình hạnh phúc chính là tạo nền tảng để xây dựng xã hội hạnh phúc, là vấn đề hết sức hệ trọng của dân tộc ta. Công tác xây dựng gia đình vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển bền vững đất nước” [2].

Quán triệt sâu sắc tinh thần Chỉ thị số 06-CT/TW, Tỉnh ủy Lâm Đồng luôn xác định công tác xây dựng gia đình là nhiệm vụ chính trị quan trọng, thường xuyên và lâu dài; là nền tảng để phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, bảo đảm an sinh xã hội và xây dựng hệ giá trị con người Việt Nam trong thời kỳ mới. Trong những năm qua, các cấp ủy đảng, chính quyền và các tổ chức chính trị - xã hội trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm thực hiện Chỉ thị số 06-CT/TW và đạt được những kết quả tích cực. Tuy nhiên, trước những tác động của quá trình hội nhập, chuyển đổi số và yêu cầu phát triển của địa phương sau sáp nhập, công tác xây dựng gia đình trên địa bàn tỉnh vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức cần tiếp tục được quan tâm giải quyết.

2. Nội dung

2.1. Kết quả nổi bật trong công tác xây dựng gia đình ở tỉnh Lâm Đồng sau 05 năm thực hiện Chỉ thị số 06-CT/TW

Sau 05 năm triển khai thực hiện Chỉ thị số 06-CT/TW của Ban Bí thư, công tác xây dựng gia đình trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng đã có nhiều chuyển biến tích cực và toàn diện, thể hiện rõ sự quan tâm lãnh đạo của các cấp ủy đảng, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự hưởng ứng tích cực của Nhân dân. Những kết quả đạt được đã góp phần củng cố vai trò của gia đình trong đời sống xã hội, tạo nền tảng quan trọng cho sự phát triển bền vững của địa phương.

Trước hết, nhận thức của các cấp ủy đảng, chính quyền, cán bộ, đảng viên và Nhân dân về vị trí, vai trò của gia đình ngày càng được nâng cao. Việc quán triệt, triển khai Chỉ thị số 06-CT/TW được thực hiện nghiêm túc, đồng bộ bằng nhiều hình thức phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương. Qua đó, công tác gia đình từng bước được nhìn nhận không chỉ là nhiệm vụ của ngành văn hóa mà trở thành trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Quan điểm xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh gắn với phát triển con người và phát triển xã hội đã từng bước được cụ thể hóa trong các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; gắn công tác xây dựng gia đình văn hóa với phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” và Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”.

Cùng với đó, hệ thống cơ chế, chính sách và các chương trình hành động liên quan đến công tác gia đình tiếp tục được quan tâm hoàn thiện. Các cấp, các ngành đã chủ động cụ thể hóa nội dung Chỉ thị thông qua việc ban hành chương trình, kế hoạch và các văn bản chỉ đạo phù hợp với tình hình thực tiễn của địa phương. Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình với các mối quan hệ cơ bản như vợ chồng, cha mẹ và con cái, ông bà và cháu, anh chị em trong gia đình được triển khai sâu rộng.

Sự phối hợp giữa các ngành văn hóa, công an, tư pháp, giáo dục, y tế, lao động - thương binh và xã hội, hội phụ nữ cùng các tổ chức chính trị - xã hội trong công tác gia đình ngày càng chặt chẽ, tạo sức mạnh tổng hợp trong công tác tuyên truyền, tư vấn, hòa giải và hỗ trợ các gia đình gặp khó khăn và phòng ngừa, xử lý các vụ viêc bạo lực gia đình. Mối quan hệ giữa gia đình, nhà trường và xã hội được củng cố, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống cho thanh thiếu niên, đồng thời hỗ trợ kịp thời việc phòng ngừa và xử lý các vụ việc bạo lực gia đình.

Công tác tuyên truyền, giáo dục đạo đức, lối sống và giá trị gia đình có nhiều đổi mới cả về nội dung và phương thức thực hiện. Bên cạnh các hình thức tuyên truyền truyền thống, các địa phương đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và nền tảng số để lan tỏa các giá trị tốt đẹp của gia đình Việt Nam. Giai đoạn 2021–2025, trên địa bàn 3 tỉnh trước khi sáp nhập đã tổ chức trên 500 cuộc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về gia đình; đăng tải hơn 1.000 văn bản, tài liệu trên hệ thống thông tin điện tử; xây dựng trên 500 tin, bài, phóng sự trên các phương tiện thông tin đại chúng. Đồng thời, đã phát hành hơn 68.000 tài liệu, sổ tay, cẩm nang tuyên truyền, trên 145.000 tờ gấp, tờ rơi về công tác gia đình, bình đẳng giới, Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình và phòng, chống bạo lực gia đình; biên soạn và cấp phát 3.240 bản tin tuyên truyền, 1.300 sổ ghi chép thông tin về gia đình và phòng, chống bạo lực gia đình, cùng hàng trăm biểu mẫu phục vụ công tác thống kê, quản lý. Các địa phương cũng thực hiện nhiều hình thức tuyên truyền trực quan với hơn 3.000 pano, áp phích, băng rôn, cờ phướn các loại, tổ chức tuyên truyền lưu động trên các tuyến đường và khu dân cư, góp phần đưa các chủ trương, chính sách về gia đình đến gần hơn với người dân. Đặc biệt, các hoạt động biểu dương, tôn vinh gia đình văn hóa tiêu biểu nhân Ngày Gia đình Việt Nam (28/6), Ngày Quốc tế Hạnh phúc (20/3) và các dịp lễ lớn đã tạo sức lan tỏa sâu rộng, góp phần khơi dậy và phát huy những giá trị nhân văn tốt đẹp trong cộng đồng [3].

Những chuyển biến về nhận thức và phương thức tổ chức thực hiện đã được thể hiện rõ nét thông qua kết quả của phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” trên địa bàn tỉnh. Hằng năm, tỷ lệ hộ gia đình đạt danh hiệu “Gia đình văn hóa” trên địa bàn tỉnh luôn duy trì ở mức cao. Giai đoạn 2021 - 2025, tỷ lệ gia đình được công nhận gia đình văn hóa đạt 93,6%; tỷ lệ thôn, buôn, tổ dân phố được công nhận và giữ vững danh hiệu thôn, buôn, tổ dân phố văn hóa đạt 96,3% [4]. Bên cạnh đó, nhiều mô hình xây dựng gia đình hạnh phúc tiếp tục được duy trì và nhân rộng như: “Gia đình hạnh phúc”, “Gia đình không có bạo lực”, “Gia đình hiếu học”, “Mẹ đỡ đầu”, “Ông bà, cha mẹ mẫu mực, con cháu thảo hiền”, “Câu lạc bộ liên thế hệ tự giúp nhau”, “Thôn, tổ dân phố không có bạo lực gia đình”... Các mô hình này không chỉ góp phần nâng cao chất lượng đời sống tinh thần của người dân mà còn tạo môi trường thuận lợi để phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, tinh thần tương thân tương ái và trách nhiệm cộng đồng [5].

2.2. Những khó khăn, hạn chế trong công tác xây dựng gia đình ở tỉnh Lâm Đồng hiện nay

Bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn cũng cho thấy công tác xây dựng gia đình trên địa bàn tỉnh vẫn còn những khó khăn, hạn chế.

Khó khăn lớn nhất xuất phát từ áp lực cơ học sau khi thực hiện sáp nhập đơn vị hành chính. Việc hợp nhất 3 tỉnh thành tỉnh Lâm Đồng (mới) đã làm giảm đáng kể biên chế cán bộ chuyên trách cấp tỉnh, tổng số công chức làm công tác quản lý nhà nước về gia đình giảm từ 12 người xuống chỉ còn 4 người [6]. Trong khi đó, quy mô địa giới hành chính hành chính mở rộng gấp nhiều lần, dân cư đa dạng với nhiều dân tộc cùng sinh sống, công tác xây dựng gia đình chịu tác động bởi sự chênh lệch về điều kiện phát triển giữa các địa phương.

Ở một số địa bàn vùng sâu, vùng xa, nhận thức về bình đẳng giới, hôn nhân và gia đình vẫn còn hạn chế. Tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống tuy đã giảm nhưng chưa được khắc phục triệt để; số vụ ly hôn, bạo lực gia đình có xu hướng gia tăng và trẻ hóa; sự xâm nhập nguy hại của các tệ nạn xã hội như ma túy, cờ bạc, mại dâm… đã ảnh hưởng đến mục tiêu xây dựng gia đình trong tình hình mới.

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số và mạng xã hội bên cạnh những tác động tích cực cũng đặt ra nhiều vấn đề mới đối với gia đình. Không ít gia đình gặp khó khăn trong việc quản lý, định hướng hành vi của con em trên không gian mạng; khoảng cách thế hệ có xu hướng gia tăng; các nguy cơ về bạo lực học đường, xâm hại trẻ em trên môi trường mạng, lối sống thực dụng và lệch chuẩn đạo đức có chiều hướng gia tăng.

Bên cạnh đó, năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác gia đình chưa đồng đều, công tác đào tạo, bồi dưỡng còn hạn chế. Hoạt động của Ban Chỉ đạo công tác gia đình ở một số địa phương còn lúng túng; chất lượng các câu lạc bộ, tổ, nhóm phòng, chống bạo lực gia đình, địa chỉ tin cậy chưa đáp ứng yêu cầu. Sự phối hợp giữa các ngành, đoàn thể ở cơ sở còn hạn chế; công tác chỉ đạo, tổ chức thực hiện ở một số địa phương thiếu tính đồng bộ..

2.3. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác xây dựng gia đình trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng trong thời gian tới

Từ thực tế nêu trên, để nâng cao hiệu quả công tác xây dựng gia đình trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng trong thời gian tới cần triển khai thực hiện có hiệu quả một số giải pháp sau:

Một là, tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy đảng và nâng cao trách nhiệm người đứng đầu. Cần tiếp tục quán triệt sâu sắc, nâng cao nhận thức của cấp ủy, chính quyền về vị trí chiến lược của gia đình. Phải đưa các mục tiêu, chỉ tiêu về xây dựng gia đình vào nghị quyết, chương trình hành động và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hành năm của từng địa phương, cơ quan, đơn vị.

Hai là, đẩy mạnh công tác tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, người lao động và Nhân dân về xây dựng gia đình trong tình hình mới. Thường xuyên đổi mới nội dung, đa dạng hóa phương thức truyền thông, sử dụng hiệu quả internet và mạng xã hội, đẩy mạnh công tác tuyên truyền bằng tiếng dân tộc thiểu số để đưa chủ trương, chính sách, pháp luật về công tác xây dựng gia đình. Lồng ghép kiến thức xây dựng gia đình ấm no, tiến bộ, hạnh phúc, phòng, chống bạo lực gia đình vào các chương trình giáo dục, đào tạo phù hợp với yêu cầu của từng ngành học, cấp học.

Ba là, các cơ quan, tổ chức, nhất là cơ quan truyền thông, cần thực hiện nhiều giải pháp phê phán, đấu tranh chống lối sống thực dụng, tệ nạn xã hội, bạo lực gia đình, xóa bỏ các hủ tục, tập quán lạc hậu trong hôn nhân và gia đình. Cần tạo thành một trào lưu xã hội rộng rãi lên án những biểu hiện tiêu cực trong gia đình, nhất là tình trạng bạo hành, bất bình đẳng giới…; trong đó cần gắn trách nhiệm của đảng viên trong công tác tuyên truyền, vận động người thân, cộng đồng nơi cư trú thực hiện các nghĩa vụ cá nhân trong gia đình.

Bốn là, trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý nhà nước về gia đình, từng bước hoàn thiện cơ sở dữ liệu về gia đình và phòng, chống bạo lực gia đình. Việc xây dựng hệ thống dữ liệu đầy đủ, chính xác sẽ giúp các cơ quan chức năng đánh giá đúng thực trạng, dự báo xu hướng và hoạch định chính sách phù hợp với điều kiện phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới.

Năm là, chú trọng trang bị kỹ năng số cho các thành viên trong gia đình, đặc biệt là cha mẹ và thanh thiếu niên; đồng thời tăng cường giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng ứng xử và trách nhiệm trong sử dụng mạng xã hội. Việc xây dựng gia đình hạnh phúc trong bối cảnh hiện nay không chỉ là giải quyết các mối quan hệ truyền thống mà còn phải giúp các thành viên thích ứng với môi trường sống số một cách an toàn và lành mạnh.

Sáu là, cần quan tâm hơn đến công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác gia đình ở cơ sở. Tăng cường tập huấn về kỹ năng tư vấn, hòa giải, phòng, chống bạo lực gia đình, bảo vệ trẻ em và bình đẳng giới; đồng thời phát huy vai trò của mạng lưới cộng tác viên dân số, phụ nữ, mặt trận và các đoàn thể trong việc phát hiện, hỗ trợ và giải quyết các vấn đề gia đình ngay từ cơ sở.

3. Kết luận

Gia đình luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của mỗi cá nhân, cộng đồng và toàn xã hội. Xây dựng gia đình hạnh phúc vừa là mục tiêu, vừa là động lực của quá trình phát triển bền vững. Những kết quả đạt được sau 05 năm thực hiện Chỉ thị số 06-CT/TW trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng đã góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, bảo đảm an sinh xã hội và xây dựng con người Việt Nam trong thời kỳ mới.

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, công tác xây dựng gia đình tiếp tục đứng trước nhiều thời cơ và thách thức mới. Điều đó đòi hỏi các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và toàn thể Nhân dân trên địa bàn tỉnh phải tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, trách nhiệm, đổi mới tư duy và hành động quyết liệt hơn nữa nhằm xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh; góp phần xây dựng tỉnh Lâm Đồng phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới và hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc./.

Đặng Liễu - GV Khoa XDĐ

* Tài liệu tham khảo

[1] Hồ Chí Minh Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tập 12, tr.300.

[2] Ban Bí thư Trung ương Đảng (2021), Chỉ thị số 06-CT/TW, ngày 24/6/2021 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác xây dựng gia đình trong tình hình mới.

[3], [5], [6] Tỉnh ủy Lâm Đồng (2026), Báo cáo số 278-BC/TU, ngày 08/5/2026 về sơ kết 05 năm thực hiện Chỉ thị số 06-CT/TW, ngày 24/6/2021 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác xây dựng gia đình trong tình hình mới.

[4] Tỉnh ủy Lâm Đồng: Báo cáo số 18-BC/TU, ngày 24/10/2025 Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh trình Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lâm Đồng lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030.

[1] Hồ Chí Minh Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tập 12, tr.300.