Tóm tắt: Tăng trưởng kinh tế gắn với tiến bộ, công bằng xã hội (CBXH) là quan điểm nhất quán và xuyên suốt trong đường lối lãnh đạo của Đảng ta. Quan điểm cho thấy tầm khái quát lý luận và đúc kết thực tiễn sâu sắc của Đảng trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước bền vững trong kỷ nguyên mới. Thấm nhuần sâu sắc quan điểm của Đảng, dưới sự lãnh đạo của Tỉnh ủy Lâm đồng, việc thực hiện tăng trưởng kinh tế gắn với tiến bộ, CBXH vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) tại địa phương đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, góp phần đẩy mạnh công cuộc đổi mới toàn diện tại địa phương trong giai đoạn hiện nay. Tuy nhiên, công tác trên vẫn còn những khó khăn, hạn chế nhất định, yêu cầu tiếp tục đề ra những giải pháp phù hợp để thực hiện hiệu quả hơn trong thời gian tới.

Từ khóa: tăng trưởng kinh tế, công bằng xã hội, dân tộc thiểu số, Lâm Đồng.

1. Mở đầu

Tăng trưởng kinh tế gắn với tiến bộ, CBXH vùng đồng bào DTTS là một trong những mục tiêu, động lực thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước, thể hiện bản chất tốt đẹp, nhân văn của chế độ xã hội chủ nghĩa (XHCN) mà Đảng ta đã lựa chọn. Trong giai đoạn đất nước đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới, việc thực hiện tốt mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế gắn với tiến bộ, CBXH vùng đồng bào DTTS ở tỉnh Lâm Đồng sẽ góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào DTTS, giải quyết tốt vấn đề xã hội, thu hẹp dần khoảng cách phát triển giữa các dân tộc trên địa bàn, qua đó góp phần tăng cường, củng cố niềm tin của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước và chế độ XHCN. Đặc biệt, trong tình hình hiện nay, các thế lực thù địch không ngừng lợi dụng sự chênh lệch vùng miền, vấn đề dân tộc, tôn giáo để kích động, chống phá, gây bất ổn về chính trị, trật tự an toàn xã hội, ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện của đất nước. Vì vậy, việc thực hiện tốt mối quan hệ trên tại tỉnh Lâm đồng không chỉ có ý nghĩa về mặt kinh tế mà còn tạo nền tảng chính trị - xã hội vững chắc để địa phương tiếp tục phát triển bền vững, toàn diện trong giai đoạn mới.

2. Nội dung

2.1. Quan điểm của Đảng về tăng trưởng kinh tế gắn tiến bộ, CBXH vùng đồng bào DTTS

Trong suốt quá trình đổi mới, trên cơ sở vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, qua các kỳ Đại hội, Đảng ta đã nhận thức ngày càng rõ hơn về quan điểm phát triển và cho rằng phát triển nhanh phải gắn với phát triển bền vững và gắn với tiến bộ, CBXH; mỗi chính sách phát triển kinh tế đều hướng tới mục tiêu phát triển xã hội bền vững; mỗi chính sách xã hội phải tạo ra động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Bên cạnh đó, tiến bộ, CBXH cần được thực hiện trong suốt quá trình phát triển của đất nước, thông qua những cơ chế, chính sách cụ thể, đầy đủ, minh bạch, đảm bảo công bằng trong phân phối, bình đẳng về cơ hội và điều kiện phát triển nhằm hướng đến mục tiêu xây dựng xã hội dân chủ, công bằng, vǎn minh, con người được phát triển toàn diện. Do đó, Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV tiếp tục nhấn mạnh: “Tăng trưởng kinh tế phải gắn kết chặt chẽ với tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường, để đời sống vật chất và tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao, để xã hội thực sự hài hòa, dân chủ, để người dân tin tưởng vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội”[1]. Đồng thời, tiến bộ, CBXH còn hướng tới “bảo đảm mọi người dân được tiếp cận, thụ hưởng các dịch vụ xã hội cơ bản, thiết yếu có chất lượng; ưu tiên các đối tượng chính sách, đối tượng yếu thế và đối tượng trong khu vực phi chính thức…”[2]. Như vậy, việc thực hiện tiến bộ, CBXH phải bảo đảm cuộc sống ấm no, ổn định của mọi thành viên trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam, đặc biệt là những người yếu thế, dễ tổn thương và nhóm xã hội có đời sống còn nhiều khó khăn, vùng đồng bào DTTS theo tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau”. Có như vậy mới thực hiện được tiến bộ, CBXH đúng nghĩa trên thực tế, thể hiện rõ bản chất ưu việt của CNXH, thể hiện truyền thống yêu thương, sẻ chia của dân tộc Việt Nam, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền và hướng tới phát triển bền vững.

2.2. Thực trạng thực hiện tăng trưởng kinh tế gắn với tiến bộ, CBXH vùng đồng bào DTTS ở tỉnh Lâm Đồng

Tỉnh Lâm Đồng có diện tích tự nhiên là 24.233,07 km2, với 124 xã, phường và đặc khu Phú Quý, quy mô dân số là 3.872.999 người, với 49 dân tộc, trong đó có hơn 683.000 người là đồng bào DTTS, chiếm 17,6% dân số toàn tỉnh. Đồng bào các DTTS cư trú rộng khắp trên địa bàn toàn tỉnh, sinh sống đan xen, đoàn kết, cùng gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc, tạo nên bức tranh văn hóa – xã hội đa dạng, giàu bản sắc, góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững về kinh tế – xã hội của tỉnh Lâm Đồng.

Nhận thức rõ vai trò, tầm quan trọng của tăng trưởng kinh tế gắn với tiến bộ, CBXH vùng đồng bào DTTS, dưới sự lãnh đạo trực tiếp và toàn diện của Đảng, cùng với sự đoàn kết của người dân trong tỉnh và sự nỗ lực, phấn đấu vươn lên của đồng bào DTTS, trong những năm qua, việc thực hiện phát triển kinh tế gắn với tiến bộ, CBXH vùng đồng bào DTTS tại tỉnh Lâm Đồng đạt được nhiều kết quả quan trọng: kinh tế - xã hội có nhiều chuyển biến tích cực, tình hình sản xuất, đời sống của đồng bào DTTS được cải thiện đáng kể. Thu nhập bình quân đầu người vùng DTTS đạt khoảng 45-47 triệu đồng/năm. Công tác giảm nghèo được thực hiện khá tốt. Tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào dân tộc đã giảm nhanh, bình quân từ 2–4% mỗi năm, đến nay còn khoảng 6–7%. Nhiều xã vùng đồng bào DTTS đã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó có xã đạt chuẩn nâng cao. Lĩnh vực văn hóa tiếp tục được quan tâm thực hiện, công tác bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa, lễ hội truyền thống được đẩy mạnh như: Lễ hội Katê, Lễ hội Ramưwan của người Chăm; Tết Đầu lúa của người Cơ Ho, Raglai; Lễ hội Nghinh Ông, Lễ Vía Thánh Quan Âm của người Hoa; lễ cúng bến nước của người M’nông... Chất lượng giáo dục ngày càng được nâng cao, hệ thống trường, lớp được quan tâm đầu tư xây dựng, đội ngũ giáo viên ở các cấp học được chuẩn hoá đáp ứng tốt nhu cầu dạy và học cho học sinh đồng bào DTTS. Toàn tỉnh đã hình thành hệ thống giáo dục dân tộc chuyên biệt, với 21 trường phổ thông dân tộc nội trú và nhiều trường phổ thông dân tộc bán trú tại các địa bàn khó khăn. Mạng lưới trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở được phân bổ tương đối hợp lý, bảo đảm hầu hết trẻ em DTTS đều được đến trường ngay từ bậc học đầu đời. 100% xã của tỉnh đã có trạm y tế, trong đó phần lớn đạt chuẩn quốc gia về y tế đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe cho đồng bào DTTS. Tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế đạt khoảng 93–94%. Tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội vùng đồng bào DTTS cơ bản ổn định, không xảy ra tình trạng khiếu nại, tố cáo vượt cấp, đồng bào các DTTS chấp hành tốt các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, không bị kẻ xấu xúi giục, lợi dụng. Chất lượng nguồn nhân lực các DTTS từng bước được nâng lên, đáp ứng yêu cầu cơ bản phát triển ở vùng đồng bào DTTS. Các chính sách an sinh xã hội, chính sách hỗ trợ về đất ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt, vốn vay ưu đãi, khuyến nông, khuyến lâm, khuyến công được triển khai đồng bộ, hiệu quả, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và giúp đồng bào nâng cao đời sống vật chất và tinh thần.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc phát triển kinh tế gắn với thực hiện tiến bộ, CBXH vẫn còn những hạn chế, khó khăn nhất định. Nguồn lực đầu tư phát triển kinh tế - xã hội trong vùng đồng bào DTTS còn hạn chế, mức độ phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS còn chậm, chưa đồng đều, chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế của địa phương. Đời sống của một bộ phận đồng bào còn nhiều khó khăn, kết quả giảm nghèo chưa thật sự bền vững. Vẫn còn tâm lý, tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ, giúp đỡ của Nhà nước, chưa thật sự nỗ lực vươn lên trong sản xuất. Tình hình an ninh, trật tự an toàn xã hội ở một số địa bàn còn tiềm ẩn yếu tố phức tạp, nhất là tội phạm công nghệ cao, tín dụng đen, tệ nạn ma túy, ảnh hưởng đến đời sống Nhân dân. Chất lượng giáo dục, y tế vùng DTTS tuy được cải thiện nhưng vẫn còn thấp. Trình độ dân trí, chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu phát triển hiện nay. Địa bàn cư trú của đồng bào DTTS phân tán rộng, xa trung tâm nên dẫn đến điều kiện tiếp cận với các dịch vụ xã hội cơ bản còn hạn chế. Công tác chỉ đạo, điều hành liên quan đến các chính sách, dự án, các chương trình mục tiêu về hỗ trợ sản xuất, xây dựng mô hình sinh kế, gắn với phát huy nội lực, tiềm năng ở vùng đồng bào DTTS còn hạn chế, chưa tạo ra nhiều sự thay đổi đột phá về mô hình sản xuất.

2.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện tăng trưởng kinh tế gắn với tiến bộ, CBXH vùng đồng bào DTTS ở tỉnh Lâm Đồng trong thời gian tới

Xuất phát từ thực trạng nêu trên, để khắc phục những hạn chế, bất cập còn tồn tại trong thực hiện tăng trưởng kinh tế gắn với tiến bộ, CBXH, bản thân thiết nghĩ trong thời gian tới, cần thực hiện một số giải pháp cơ bản sau:

Một là, tiếp tục nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cấp ủy đảng, Chính quyền, Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội, cán bộ, công chức và đồng bào các DTTS, nhất là người đứng đầu về vai trò, tầm quan trọng trong lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức và thực hiện các hoạt động liên quan tăng trưởng kinh tế gắn với tiến bộ, CBXH; từ đó, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và hành động, góp phần thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội, an ninh, quốc phòng tại địa phương.

Hai là, thực hiện đồng bộ, hiệu quả chính sách dân tộc, chính sách an sinh xã hội, các chính sách phát triển kinh tế - xã hội như: chương trình xây dựng nông thôn mới; giảm nghèo nhanh, bền vững; hỗ trợ vốn, tạo sinh kế; ứng dụng khoa học - kỹ thuật, công nghệ vào sản xuất và đời sống; đầu tư­, phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng.… gắn với mục tiêu phát triển của địa phương, qua đó, giúp người dân vùng đồng bào có điều kiện, cơ hội tiếp cận đầy đủ các dịch vụ xã hội cơ bản, đảm bảo các chính sách được triển khai hiệu quả, không chỉ giải quyết những vấn đề trước mắt mà còn tạo động lực cho sự phát triển lâu dài, bền vững của địa phương.

Ba là, thực hiện tốt công tác dân vận; phát huy vai trò của cấp ủy, chính quyền địa phương, Mặt trận và các tổ chức chính trị-xã hội, doanh nghiệp và người dân trong quá trình phát triển. Chú ý xây dựng lực lượng cốt cán trong vùng đồng bào DTTS. Tăng cường công tác nắm tình hình, phối hợp trong xử lý các vấn đề nổi lên liên quan đến dân tộc, tôn giáo, không để sơ hở, tạo cớ cho các đối tượng phản động, cực đoan lợi dụng xuyên tạc, chống phá, gây mất an ninh trật tự và phát sinh thành “điểm nóng”.

Bốn là, nâng cao trình độ dân trí, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực vùng đồng bào DTTS để phát huy nội lực, đáp ứng yêu cầu phát triển của địa phương, đất nước trong kỷ nguyên mới.

3. Kết luận

Như vậy, việc thực hiện tăng trưởng kinh tế gắn với tiến bộ và CBXH vùng đồng bào DTTS ở tỉnh Lâm Đồng là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược và hết sức quan trọng đối với sự phát triển bền vững của tỉnh. Những kết quả đạt được trong công tác trên tiếp tục khẳng định tính đúng đắn, nhất quán trong đường lối của Đảng về gắn tăng trưởng kinh tế với thực hiện tiến bộ, CBXH, nhất là đối với vùng đồng bào DTTS. Trong bối cảnh hiện nay, tỉnh Lâm Đồng cần tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế gắn với bảo đảm tiến bộ và CBXH theo hướng bao trùm, toàn diện, bền vững, qua đó tạo nền tảng để giữ vững sự ổn định chính trị - xã hội tại địa phương, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn mới.

ThS. Trần Thị Lệ Thủy

Khoa Xây dựng Đảng

[1] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập I, Nxb. Chính trị Quốc gia Sự thật, H.2026, tr.33.

[2] Sđd, tr.109.