Tóm tắt: Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, Tổ công nghệ số cộng đồng đang phát huy vai trò là lực lượng hỗ trợ trực tiếp tại cơ sở, giúp hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, nâng cao kỹ năng số và từng bước hình thành thói quen sử dụng các tiện ích số. Trong điều kiện tỉnh Lâm Đồng vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc củng cố và nâng cao hiệu quả hoạt động của mạng lưới này càng có ý nghĩa thiết thực trong đưa chính quyền số đến gần người dân.

Từ khóa: chuyển đổi số, Tổ công nghệ số cộng đồng, dịch vụ công trực tuyến…

1. Đặt vấn đề

Chuyển đổi số trong hoạt động của cơ quan nhà nước không chỉ dừng lại ở việc xây dựng nền tảng công nghệ, số hóa dữ liệu hay đưa thủ tục hành chính lên môi trường trực tuyến. Điều quan trọng hơn là người dân có thể dễ dàng tiếp cận, hiểu, sử dụng và từng bước tự thực hiện các dịch vụ công trực tuyến. Đối với tỉnh Lâm Đồng, yêu cầu này càng trở nên thiết thực hơn sau khi sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Toàn tỉnh hiện có 124 xã, phường, đặc khu; phạm vi quản lý của một số địa phương được mở rộng, trong khi điều kiện tiếp cận hạ tầng và kỹ năng số giữa các nhóm dân cư chưa đồng đều. Có 68/124 địa phương (chiếm 54,84%) còn gặp khó khăn do địa bàn rộng, khoảng cách đi lại hoặc những thay đổi phát sinh sau sắp xếp đơn vị hành chính[1]. Thực tế này đặt ra yêu cầu phải đổi mới phương thức hỗ trợ người dân, nhất là đối với người cao tuổi, người khuyết tật, người dân ở vùng sâu, vùng xa hoặc những người còn hạn chế về kỹ năng số. Vì vậy, bên cạnh việc hoàn thiện nền tảng số, cần có một lực lượng trực tiếp để giải thích, hướng dẫn và hỗ trợ người dân ngay tại cơ sở. Từ yêu cầu đó, Tổ công nghệ số cộng đồng ngày càng thể hiện rõ vai trò là cầu nối giữa chính quyền số với người dân.

2. Nội dung

2.1. Thực trạng hoạt động của Tổ công nghệ số cộng đồng

Tổ công nghệ số cộng đồng - lực lượng hỗ trợ trực tiếp tại cơ sở

Tính đến tháng 6/2026, toàn tỉnh Lâm Đồng đã thành lập 2.658 Tổ công nghệ số cộng đồng với 16.374 thành viên. Trong 124 xã, phường, đặc khu, có 118 địa phương có Tổ công nghệ số cộng đồng đang hoạt động, chiếm 95,16%; trong đó, 54 địa phương hoạt động thường xuyên, 64 địa phương có hoạt động nhưng chưa thường xuyên và 06 địa phương đã thành lập tổ nhưng chưa hoạt động[2]. Mạng lưới được tổ chức rộng khắp đã tạo ra lực lượng hỗ trợ chuyển đổi số ngay từ cơ sở, góp phần đưa các nền tảng, tiện ích số và dịch vụ công trực tuyến đến gần hơn với người dân.

Với phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người”, các thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng đã triển khai nhiều hình thức hỗ trợ người dân như hướng dẫn tại nhà văn hóa cộng đồng của thôn, bon, tổ dân phố; phối hợp với đoàn thanh niên, công an cấp xã và các lực lượng khác thực hiện các đợt cao điểm. Đồng thời, đến tận nhà hỗ trợ cài đặt, sử dụng các ứng dụng số cho người dân, như hướng dẫn sử dụng tài khoản định danh điện tử VNeID, nộp hồ sơ trực tuyến, ký số, tra cứu tiến độ và khai thác kết quả điện tử; nhất là đối với người cao tuổi và người gặp khó khăn trong tiếp cận công nghệ. Cách làm này giúp quá trình tiếp cận dịch vụ công trực tuyến trở nên gần gũi hơn. Thay vì người dân phải tự tìm hiểu toàn bộ quy trình, các thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng đã chủ động hướng dẫn và hỗ trợ người dân từng bước, từ đăng nhập, điền thông tin đến hoàn tất hồ sơ, theo dõi kết quả. Qua đó, người dân không chỉ được hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính mà còn từng bước hình thành kỹ năng và có thể tự thực hiện, theo dõi hồ sơ của mình trên môi trường số.

Không chỉ hỗ trợ thực hiện thủ tục hành chính, các tổ còn tuyên truyền kỹ năng số thiết yếu như nhận diện thông tin xấu độc trên mạng xã hội, cảnh giác với các thủ đoạn lừa đảo qua điện thoại; hướng dẫn kỹ năng bảo mật thông tin cá nhân, góp phần xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh. Trong lĩnh vực kinh tế số, Tổ công nghệ số cộng đồng hỗ trợ người dân tiếp cận hình thức thanh toán điện tử, mua bán trực tuyến, quảng bá sản phẩm nông nghiệp trên mạng xã hội và sàn thương mại điện tử. Qua đó, góp phần tạo nền tảng để người dân từ chỗ được hỗ trợ tiếp cận công nghệ đến từng bước chủ động sử dụng các dịch vụ và tiện ích số.

Góp phần đưa dịch vụ công trực tuyến đến gần người dân

Vai trò của Tổ công nghệ số cộng đồng càng được thể hiện rõ trong bối cảnh tỉnh Lâm Đồng triển khai thực hiện thủ tục hành chính không phụ thuộc địa giới hành chính đối với 100% thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của địa phương. Việc mở rộng địa điểm thực hiện thủ tục tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, đồng thời đặt ra yêu cầu người dân nâng cao khả năng tiếp cận và sử dụng ngày càng tốt hơn các phương thức giải quyết thủ tục trên môi trường số. Trong quá trình đó, Tổ công nghệ số cộng đồng đã phát huy vai trò là “cầu nối” ở cơ sở, giúp người dân hiểu cách thức thực hiện và từng bước thích ứng với phương thức cung cấp dịch vụ công mới.

Kết quả tiếp nhận và giải quyết hồ sơ trực tuyến của tỉnh cho thấy quá trình chuyển đổi phương thức cung cấp dịch vụ công đang có những chuyển biến tích cực. Từ ngày 01/6 - 15/7, toàn tỉnh tiếp nhận 210.729 hồ sơ trực tuyến, đã giải quyết 174.506 hồ sơ; trong đó 98,10% được giải quyết trước hạn và đúng hạn. Đặc biệt, tỷ lệ khai thác, sử dụng lại thông tin, dữ liệu đã số hóa đạt 99,05%, góp phần giảm việc yêu cầu người dân cung cấp lại giấy tờ, thông tin đã có trong hệ thống. Tỷ lệ hồ sơ, kết quả giải quyết TTHC được số hóa đạt 92,38%; tỷ lệ cấp kết quả điện tử đạt 92,44%[3]. Để đạt được kết quả này là nhờ sự tham gia, phối hợp của nhiều cơ quan, đơn vị và lực lượng trong toàn tỉnh; trong đó, Tổ công nghệ số cộng đồng đã làm tốt vai trò, tuyên truyền, hướng dẫn người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, hỗ trợ giải quyết những khó khăn trong quá trình thao tác và từng bước nâng cao khả năng sử dụng các tiện ích số.

2.2. Những vấn đề đặt ra

Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động của Tổ công nghệ số cộng đồng vẫn còn một số vấn đề cần tiếp tục giải quyết.

Một là, mặc dù Tổ công nghệ số cộng đồng đã có mạng lưới rộng nhưng mức độ hoạt động giữa các địa phương chưa đồng đều. Trong số 118 địa phương có tổ đang hoạt động, mới có 54 địa phương hoạt động thường xuyên, trong khi 64 địa phương có hoạt động nhưng chưa thường xuyên. Điều này cho thấy việc thành lập tổ mới là điều kiện ban đầu; để phát huy hiệu quả, cần duy trì hoạt động ổn định, gắn với nhu cầu thực tế của người dân.

Hai là, một bộ phận người dân, nhất là người cao tuổi, người khuyết tật, người dân ở vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc thiểu số vẫn còn gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận dịch vụ công trực tuyến. Những khó khăn chủ yếu liên quan đến kỹ năng sử dụng công nghệ, thiết bị, kết nối internet, tài khoản định danh điện tử và phương thức thanh toán trực tuyến.

Ba là, một số thành viên tổ công nghệ số hoạt động kiêm nhiệm nên thời gian dành cho công tác hỗ trợ còn hạn chế. Trong khi đó, các nền tảng, ứng dụng và quy trình số thường xuyên được cập nhật, đòi hỏi các thành viên phải được hướng dẫn, tập huấn thường xuyên để có thể hỗ trợ người dân chính xác, hiệu quả.

2.3. Để “cầu nối số” thực sự phát huy hiệu quả

Từ thực tế triển khai, yêu cầu đặt ra đối với Tổ công nghệ số cộng đồng không chỉ là duy trì mạng lưới mà phải nâng cao chất lượng hoạt động. Để Tổ công nghệ số cộng đồng thực sự trở thành cầu nối giữa chính quyền số và người dân, trong thời gian tới cần triển khai một số giải pháp sau:

Trước hết, cần rà soát, củng cố hoạt động các Tổ công nghệ số cộng đồng, tập trung vào những tổ hoạt động chưa thường xuyên. Việc rà soát cần gắn với từng địa bàn, từng nhóm dân cư và nhu cầu hỗ trợ thực tế. Đối với những địa bàn có đông người cao tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số hoặc điều kiện hạ tầng còn hạn chế, cần có phương thức hỗ trợ phù hợp thay vì áp dụng một mô hình chung cho tất cả các địa phương.

Thứ hai, tăng cường công tác tập huấn, nâng cao năng lực các thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng. Nội dung tập huấn cần thiết thực, tập trung vào các dịch vụ mà người dân thường xuyên sử dụng như VNeID, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử… Cùng với tập huấn, cần xây dựng các tài liệu hướng dẫn ngắn gọn, trực quan, dễ sử dụng để thành viên có thể hỗ trợ người dân ngay tại cơ sở.

Thứ ba, đẩy mạnh phối hợp giữa Tổ công nghệ số cộng đồng với các đoàn thể, tổ chức chính trị - xã hội tại cơ sở nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp trong tuyên truyền, hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, nền tảng số và các tiện ích số thiết yếu, bảo đảm hoạt động của Tổ công nghệ số cộng đồng đi vào nền nếp, thực chất.

Thứ tư, tỉnh đề xuất với Trung ương hỗ trợ một phần kinh phí, ngân sách, đồng thời huy động các nguồn lực xã hội hoá để trang bị điện thoại thông minh cho hộ nghèo, hộ cận nghèo, các nhóm yếu thế. Tổ công nghệ số cộng đồng cần phối hợp với chính quyền cơ sở rà soát, xác định đúng đối tượng và hướng dẫn người dân sử dụng thiết bị; qua đó từng bước thu hẹp khoảng cách, tạo điều kiện để người dân tham gia chuyển đổi số, tiếp cận dịch vụ công trực tuyến và các tiện ích số.

Thứ năm, phát huy vai trò của Tổ công nghệ số cộng đồng trong nắm bắt, phản ánh khó khăn, vướng mắc của người dân ngay từ cơ sở. Thành viên Tổ cần kịp thời ghi nhận, tổng hợp và phản ánh những khó khăn của người dân khi sử dụng dịch vụ số, nhất là những khó khăn về thiết bị, tài khoản, kỹ năng và kết nối mạng. Trên cơ sở đó, chính quyền cần phối hợp với các nhà cung cấp dịch vụ viễn thông nâng cao chất lượng dịch vụ, khắc phục tình trạng sóng yếu, mất kết nối và mở rộng vùng phủ sóng 4G, 5G, nhất là ở những vùng lõm, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo…

Thứ sáu, kịp thời biểu dương, khen thưởng, tôn vinh các tập thể, cá nhân Tổ công nghệ số cộng đồng có thành tích tiêu biểu trong công tác tuyên truyền, hướng dẫn và hỗ trợ người dân tham gia chuyển đổi số tại cơ sở. Việc khen thưởng cần được gắn với kết quả hoạt động thực chất, mức độ đóng góp và hiệu quả lan tỏa trong cộng đồng, bảo đảm công khai, minh bạch, đúng quy định.

3. Kết luận

Tổ công nghệ số cộng đồng đang giữ vai trò là cầu nối đưa chính quyền số đến gần người dân, góp phần đưa dịch vụ công trực tuyến và các tiện ích số đến gần cơ sở. Trong điều kiện tỉnh Lâm Đồng vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc củng cố và nâng cao hiệu quả hoạt động của các Tổ công nghệ số cộng đồng càng có ý nghĩa quan trọng. Phát huy tốt vai trò cầu nối, Tổ công nghệ số cộng đồng sẽ góp phần giúp người dân dễ tiếp cận, biết sử dụng và từng bước chủ động thực hiện các dịch vụ số, qua đó đưa chính quyền số đến gần dân, sát dân và phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn./.

Đặng Liễu - GV Khoa XDĐ

[1] UBND tỉnh Lâm Đồng: Báo cáo số 454/BC-UBND, ngày 24/8/2026 về kết quả chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ trong giải quyết thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công tại tỉnh Lâm Đồng khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức mô hình chính quyền địa phương 02 cấp.

[2] UBND tỉnh Lâm Đồng: Báo cáo số 454/BC-UBND, ngày 24/8/2026 về kết quả chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ trong giải quyết thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công tại tỉnh Lâm Đồng khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức mô hình chính quyền địa phương 02 cấp.

[3] Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lâm Đồng: Báo cáo số 356/BC-SKHCN, ngày 22/8/2026về kết quả xây dựng dữ liệu số, chuyển đổi số và các sản phẩm theo Nghị quyết số 57-NQ/TW.