1.Đặt vấn đề:

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định “Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”⁽¹⁾. Vì vậy xây dựng đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ, đảng viên luôn được Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh chăm lo bồi dưỡng rèn luyện trong mỗi giai đoạn cách mạng. Đây là một nội dung quan trọng và cũng là một nhiệm vụ then chốt trong công tác xây dựng Đảng và được Chủ tịch Hồ Chí Minh đề cập ngay từ khi chuẩn bị thành lập Đảng trong bài “Tư cách một người cách mệnh”⁽²⁾ - bài đầu tiên trong tác phẩm Đường Kách mệnh. “Tư cách một người cách mệnh” không chỉ là một tác phẩm tuyên truyền mà chính là giá trị đạo đức của một người cộng sản cần phải có suốt đời để phụng sự Tổ quốc, giai cấp và nhân loại dưới ánh sáng của chủ nghĩa Mác-Lênin.

Trải qua mỗi giai đoạn cách mạng, thấm nhuần tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta đã giáo dục, rèn luyện, xây dựng được đội ngũ cán bộ, đảng viên có phẩm chất, năng lực, đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp cách mạng. Ngày nay, đất nước ta đang bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, để thực hiện được mong ước của Chủ tịch Hồ Chí Minh là “xây dựng đất nước ta đàng hoàng hơn, to đẹp hơn”⁽³⁾, Đại hội XIV của Đảng đã đề ra nhiều chủ trương, định hướng chiến lược, trong đó công tác cán bộ tiếp tục được xác định là một trong những nội dung then chốt của công tác xây dựng Đảng. “Tư cách một người cách mệnh” trong bối cảnh lịch sử mới của đất nước và dân tộc đặt ra những yêu cầu, đòi hỏi mới cao hơn đối với đội ngũ cán bộ, đảng viên hiện nay.

2. Những nội dung về “Tư cách một người cách mệnh”

Đặt trong bối cảnh lúc bấy giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã khẳng định không có nhiều thời gian để trình bày, để phân tích nên nội dung trong tác phẩm Đường Kách mệnh được người viết rất ngắn gọn, dễ hiểu: “Sách này muốn nói cho vắn tắt, dễ hiểu, dễ  nhớ… việc gì thì nói rất giản tiện,  mau mắn, chắc chắn… không tô vẽ trang hoàng gì cả”⁽⁴⁾. Với việc xác định viết sách để tuyên truyền và tổ chức thực hiện song hành, để cho ai đọc họ cũng rõ vấn đề.

Vì vậy, Người đã xác định những giá trị cốt lõi của một người cách mệnh cần phải rèn luyện để có được với ba trụ cột cần phải có:

Thứ nhất: Người yêu cầu Tự mình phải: (1) Cần kiệm; (2) Hòa mà không tư; (3) Cả quyết sửa lỗi mình; (4) Cẩn thận mà không nhút nhát; (5) Hay hỏi; (6) Nhẫn nại (chịu khó); (7) Hay nghiên cứu, xem xét; (8)Vị công vong tư; (9) Không hiếu danh, không kiêu ngạo; (10) Nói thì phải làm; (11) Giữ chủ nghĩa cho vững; (12) Hy sinh; (13) Ít lòng tham muốn về vật chất; (14) Bí mật. Đây là những yêu cầu cơ bản về đạo đức của một người cách mạng, là nền tảng để xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên, để Đảng ta thực sự “là đạo đức, là văn minh”, đủ sức gánh vác sự nghiệp cách mạng của dân tộc. 

Thứ hai: Đối người phải: (1) Với từng người thì khoan thứ; (2) Với đoàn thể thì nghiêm; (3) Có lòng bày vẽ cho người; (4) Trực mà không táo bạo; (5) Hay xem xét người. Với năm yêu cầu của người cách mạng cần phải có trong quan hệ với đồng chí, đồng sự và Nhân dân, yêu cầu nhìn nhận mọi việc phải đặt dưới giá trị của chuẩn mực đạo đức, của tình người, của tình thương và cần phải là người “có tấm lòng quảng đại”.  Theo Người chính giá trị đạo đức của một người cách mệnh được thể hiện rõ trong quan hệ với người khác chính là sợi dây để kết nối và tăng cường sự đoàn kết, thống nhất, cùng nhau hoàn thành sứ mệnh được Đảng, đoàn thể và Nhân dân giao phó.

Thứ ba: Làm việc phải: (1) Xem xét hoàn cảnh kỹ càng; (2) Quyết đoán; (3) Dũng cảm; (4) Phục tùng đoàn thể. Đây là những yêu cầu về phẩm chất và năng lực chuyên môn mà người cách mệnh phải trui rèn cho được. Giá trị tư tưởng là ở chỗ Hồ Chí Minh đã đặt ra yêu cầu là trong công việc của người cách mạng phải luôn luôn xem xét sự việc, hiện tượng một cách kỹ càng, đầy đủ, sâu rộng. Yêu cầu này phù hợp với “quan điểm lịch sử cụ thể” của chủ nghĩa Mác-Lênin. Cùng với đó là phương pháp làm việc dứt khoát, tinh thần cách mạng cao độ và đặc biệt là tính tổ chức kỷ luật. Đây là những giá trị Đảng ta đã vận dụng vào trong công cuộc xây dựng, chỉnh đốn đảng và hệ thống chính trị hiện nay, nhất là trong xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, ngang tầm nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, phục vụ Nhân dân trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

3. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về “tư cách một người cách mệnh” trong xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên hiện nay

Kế thừa những trụ cột trong “Tư cách một người cách mệnh”; trong bối cảnh mới, đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình; phát huy những kết quả đã đạt được trong thời gian vừa qua, với quan điểm nhất quán được Đảng ta xác định: “Cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng; công tác cán bộ là khâu "then chốt" của công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị”⁽⁵⁾. Thời gian qua đã xây dựng được đội ngũ cán bộ, đảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, tính chuyên nghiệp, tinh thần phục vụ Nhân dân thể hiện rõ nét thông qua cuộc cách mạng về tinh giản tổ chức bộ máy từ Trung ương tới cơ sở. Với quyết tâm chính trị cao, sự đồng thuận của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong hệ thống chính trị và toàn thể Nhân dân, chúng ta đã thành công bước đầu trong sắp xếp đồng bộ, hiệu quả hệ thống chính trị; xây dựng chính quyền địa phương hai cấp; sáp nhập cấp xã, cấp tỉnh. Đây là kết quả mang tính lịch sử của giai đoạn chuyển mình của dân tộc.

Tuy nhiên, trong thời gian tới cần khắc phục một số vấn đề tồn tại, hạn chế trong đội ngũ cán bộ, đảng viên hiện nay như: “Năng lực của đội ngũ cán bộ chưa đồng đều, có mặt còn hạn chế, yếu kém; … Một bộ phận không nhỏ cán bộ phai nhạt lý tưởng, giảm sút ý chí, làm việc hời hợt, ngại khó, ngại khổ, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, có biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá”. Một số cán bộ lãnh đạo, quản lý, trong đó có cả cán bộ cấp chiến lược, thiếu gương mẫu, uy tín thấp, năng lực, phẩm chất chưa ngang tầm nhiệm vụ, …”⁽⁶⁾. Những tồn tại, hạn chế nêu trên không chỉ ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả trong hoạt động của Đảng, Nhà nước, hệ thống chính trị mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ.

Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, cần đẩy mạnh hơn quan điểm, đội ngũ cán bộ, đảng viên không chỉ “đông” mà cần phải  “mạnh” về chất lượng, thực sự tiêu biểu về trí tuệ, đạo đức, bản lĩnh và tinh thần cống hiến. Phải tuyệt đối trung thành với mục tiêu, lý tưởng của Đảng; kiên định con đường độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; có tư duy đổi mới, tầm nhìn chiến lược, khả năng thích ứng nhanh với những biến động phức tạp của tình hình trong nước và quốc tế. Đồng thời, cán bộ phải luôn đặt lợi ích của Đảng, của quốc gia - dân tộc và hạnh phúc của Nhân dân lên trên hết, trước hết. “Dám nghĩ; dám nói; dám làm; dám chịu trách nhiệm; dám đổi mới, sáng tạo; dám đương đầu với khó khăn, thử thách và dám hành động vì lợi ích chung”⁽⁷⁾ không chỉ là yêu cầu về phẩm chất cá nhân, mà còn là đòi hỏi khách quan của sự nghiệp đổi mới và phát triển đất nước hiện nay.

Cụ thể hoá tư tưởng Hồ Chí Minh về “Tư cách một người cách mạng”, ngày 09/5/2024, Bộ Chính trị Khoá XIII đã ban hành Quy định số 144-QĐ/TW về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới. Đây là những chuẩn mực nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, ngang tầm nhiệm vụ, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, phục vụ Nhân dân trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Để thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao; xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên đáp ứng yêu cầu giai đoạn cách mạng mới, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp sau:

Thứ nhất, thực hiện tốt công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng, hệ thống chính trị và toàn xã hội: Cấp ủy Đảng các cấp cần xây dựng chương trình hành động, kế hoạch cụ thể để đẩy mạnh hơn nữa công các tuyên truyền sâu rộng về đường lối chính trị, quan điểm lãnh đạo của Đảng trong bối cảnh mới; củng cố vững chắc tư tưởng, lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ, đảng viên trong tổ chức Đảng các cấp và cả hệ thống chính trị cũng như bồi đắp niềm tin chính trị cho Nhân dân.

Thứ hai, hoàn thiện thể chế, bao gồm quy định của Đảng và quy định của Nhà nước về phẩm chất, năng lực, uy tín của cán bộ, đảng viên. Tập trung hoàn thiện thể chế về xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức theo vị trí việc làm gắn với khung năng lực và tiêu chí đánh giá rõ ràng, cụ thể; hoàn thiện thể chế để cán bộ, đảng viên thật sự gắn bó mật thiết với Nhân dân, phục vụ Nhân dân trong bối cảnh chuyển đổi số.

Thứ ba, xây dựng cơ chế, thể chế để kiểm soát quyền lực hiệu quả, nhất là trong công tác cán bộ: Thực hiện văn hóa công vụ liêm chính, chuyên nghiệp, khoa học; lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm tiêu chí quan trọng; lấy dữ liệu và kết quả làm căn cứ đánh giá; kiên quyết ngăn chặn tiêu cực; tăng minh bạch và trách nhiệm giải trình. Nỗ lực chân chính vì dân, vì nước được ghi nhận, bảo vệ; bảo đảm dân chủ, công khai, công tâm, khách quan theo hướng xuyên suốt, liên tục, đa chiều, có tiêu chí và thông qua sản phẩm cụ thể. 

Thứ tư, tiếp tục đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị; kiên quyết ngăn chặn, đẩy lùi, xử lý nghiêm cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, theo Kết luận số 21-KL/TW, ngày 25/10/2021, của Hội nghị Trung ương 4 khóa XIII gắn với việc thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW, ngày 15-5-2016, của Bộ Chính trị, “Về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”.

Đại hội XIV đã mở ra một kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Vì vậy việc xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên hiện nay thấm nhuần “Tư cách một người cách mệnh” theo tư tưởng Hồ Chí Minh vẫn luôn là một yêu cầu có tính cấp thiết, thường xuyên nhằm “giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, là người đầy tớ thật trung thành của Nhân dân”./.

Ths.Trần Thị Thuỳ

GV Khoa Xây dựng Đảng

Tài liệu nghiên cứu

1. Hồ Chí Minh toàn tập, Tập 5, NXB Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2011, tr.292.

2. Hồ Chí Minh toàn tập, Tập 15, NXB Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2011, trang 131

3,4. Hồ Chí Minh toàn tập, Tập 2, NXB Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2011, tr.280, tr.283.

5,6. Đảng Cộng sản Việt Nam: Nghị quyết số 26-NQ/TU ngày 19/5/2018, Hội nghị Trung ương 7 Khoá XII về về tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ.

7. Bộ Chính trị: Kết luận số 14-KL/TW ngày 22/9/2021 về chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung