Bước vào nhiệm kỳ Đại hội XIV, yêu cầu đổi mới và phát triển đất nước đặt ra đòi hỏi ngày càng cao đối với chất lượng đội ngũ cán bộ trong hệ thống chính trị. Trong bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế sâu rộng và yêu cầu tinh gọn bộ máy, việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trở thành một nhiệm vụ có ý nghĩa quyết định đối với hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Từ góc độ lý luận, tư tưởng “Thà ít mà tốt” của V.I.Lênin về cải cách bộ máy nhà nước và xây dựng đội ngũ cán bộ vẫn giữ nguyên giá trị và gợi mở nhiều định hướng quan trọng cho công tác cán bộ hiện nay.

Tư tưởng “thà ít mà tốt” của V.I.Lênin về xây dựng bộ máy và đội ngũ cán bộ

Trong tác phẩm “Thà ít mà tốt” (1923), khi bàn về cải cách bộ máy nhà nước Xô viết, V.I.Lênin đã chỉ ra những hạn chế của bộ máy hành chính lúc bấy giờ như cồng kềnh, nhiều tầng nấc trung gian và hiệu lực hoạt động chưa cao. Ông thẳng thắn nhận định: “Tình hình bộ máy nhà nước ta rất đáng buồn, nếu không muốn nói là rất tồi tệ, đến nỗi trước hết chúng ta phải suy nghĩ nghiêm chỉnh xem nên khắc phục những khuyết điểm của bộ máy ấy thế nào” [1, t.45, tr.443].

Theo V.I.Lênin, một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến tình trạng trên là bệnh quan liêu và xu hướng mở rộng bộ máy một cách hình thức. Vì vậy, ông nhấn mạnh yêu cầu phải tinh giản bộ máy và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ. Ông cho rằng cần phải “tỏ ra đặc biệt keo cú về mặt số lượng” [1, t.45, tr.446] nhằm lựa chọn được những cán bộ thực sự có năng lực và trách nhiệm.

Đồng thời, V.I.Lênin cũng nhấn mạnh nhiệm vụ cải cách bộ máy nhà nước phải được thực hiện một cách kiên trì, lâu dài. Ông viết: “Nhiệm vụ cấp thiết, chủ yếu nhất trong lúc này, và cũng vẫn còn là nhiệm vụ quan trọng nhất trong những năm sắp tới, là không ngừng tinh giảm bộ máy Xôviết và giảm bớt chi phí của nó bằng cách giảm biên chế, cải tiến tổ chức, xoá bỏ tác phong lề mề hành chính, bệnh quan liêu và giảm bớt các khoản chi tiêu phi sản xuất” [1, t.45, tr.359].

Tinh thần “thà ít mà tốt” của V.I.Lênin vì vậy không chỉ đơn thuần là giảm số lượng cán bộ, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng đội ngũ, xây dựng bộ máy nhà nước tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

Yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn khẳng định công tác cán bộ là “then chốt của then chốt”, có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị. Bước vào nhiệm kỳ Đại hội XIV, đất nước đứng trước những yêu cầu phát triển mới trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, chuyển đổi số và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ.

Theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, việc xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý và cán bộ cấp chiến lược, phải bảo đảm đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ. Yêu cầu đặt ra không chỉ dừng ở việc bảo đảm cơ cấu tổ chức, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng thực chất của đội ngũ cán bộ.

Trong điều kiện hiện nay, đội ngũ cán bộ không chỉ cần vững vàng về bản lĩnh chính trị, mà còn phải có năng lực chuyên môn, tư duy đổi mới và khả năng tổ chức thực hiện nhiệm vụ hiệu quả. Đồng thời, việc tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo tinh thần Nghị quyết số 18-NQ/TW nhằm xây dựng bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả cũng đặt ra yêu cầu cơ cấu lại đội ngũ cán bộ theo hướng nâng cao chất lượng.

Thực tiễn cho thấy, bên cạnh những kết quả đạt được, chất lượng đội ngũ cán bộ ở một số nơi vẫn còn những hạn chế nhất định. Một bộ phận cán bộ còn thiếu tinh thần đổi mới, chưa thật sự chủ động, sáng tạo trong công việc; thậm chí có biểu hiện né tránh trách nhiệm. Những hạn chế này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quản lý nhà nước và niềm tin của Nhân dân đối với bộ máy.

Vì vậy, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm cho bộ máy nhà nước hoạt động hiệu lực, hiệu quả và đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

Vận dụng tư tưởng “thà ít mà tốt” trong nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ hiện nay

Tư tưởng “thà ít mà tốt” của V.I.Lênin gợi mở nhiều định hướng quan trọng trong quá trình xây dựng đội ngũ cán bộ ở nước ta hiện nay.

Trước hết, cần chú trọng lựa chọn và sử dụng cán bộ dựa trên năng lực và hiệu quả công việc. Việc đánh giá cán bộ phải gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ, lấy hiệu quả công tác làm thước đo quan trọng. Chủ trương “có vào, có ra”, “có lên, có xuống”[2] chỉ thực sự có ý nghĩa khi việc đánh giá và sử dụng cán bộ được thực hiện khách quan, công khai và minh bạch.

Thứ hai, tiếp tục thực hiện chủ trương tinh gọn tổ chức bộ máy gắn với cơ cấu lại đội ngũ cán bộ. Tinh gọn không chỉ đơn thuần là giảm số lượng biên chế, mà quan trọng hơn là sắp xếp lại chức năng, nhiệm vụ, loại bỏ những khâu trung gian không cần thiết và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Thứ ba, tăng cường kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ. Quyền lực trong tuyển chọn, bổ nhiệm và sử dụng cán bộ cần được thực hiện theo quy trình chặt chẽ, công khai, minh bạch nhằm phòng ngừa các biểu hiện tiêu cực như chạy chức, chạy quyền, cục bộ hay lợi ích nhóm.

Thứ tư, đề cao trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu. Trong bộ máy tinh gọn, vai trò của người lãnh đạo càng trở nên quan trọng. Sự gương mẫu về phẩm chất, tinh thần trách nhiệm và năng lực tổ chức thực hiện nhiệm vụ của người đứng đầu có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả hoạt động của tổ chức.

Có thể thấy rằng, vận dụng tư tưởng “thà ít mà tốt” chính là chuyển từ tư duy quản lý theo số lượng sang quản trị theo chất lượng; từ chú trọng hình thức sang đề cao hiệu quả thực tiễn.

Tư tưởng “thà ít mà tốt” của V.I.Lênin về cải cách bộ máy nhà nước và xây dựng đội ngũ cán bộ vẫn giữ nguyên giá trị trong điều kiện hiện nay. Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, việc vận dụng sáng tạo tư tưởng này có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình xây dựng đội ngũ cán bộ tinh gọn, chất lượng và hiệu quả.

Thực hiện tốt yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ theo tinh thần Đại hội XIV sẽ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước, củng cố niềm tin của Nhân dân và tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của đất nước.

ThS Lê Thị Thảo

Giảng viên khoa Nhà nước & pháp luật

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] V.I. Lênin: Toàn tập, Tập 45. Hà Nội: Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, 2005.

[2] Đảng Cộng sản Việt Nam: Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Hà Nội, 2026.

[3] Tài liệu bồi dưỡng kiến thức kinh điển Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh. Hà Nội: Nxb Lý luận chính trị, 2023.

[4] Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII. Hà Nội: Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, 2021.

[5] Ban Chấp hành Trung ương Đảng: Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

[6] Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam: Nghị quyết số 203/2025/QH15 ngày 16/6/2025 về sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013.