Tóm tắt: Chủ tịch Hồ Chí Minh - anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hóa kiệt xuất của dân tộc và của nhân loại - đã để lại cho chúng ta một di sản tinh thần vô giá, một hệ thống tư tưởng về nhiều mặt; trong đó đại đoàn kết toàn dân tộc là một trong những tư tưởng lớn, xuyên suốt và nhất quán trong hệ thống tư tưởng của Người. Trong bối cảnh ngày nay, tư tưởng của Người vẫn còn nguyên giá trị, là cơ sở quan trọng để phát huy nguồn nội lực vững chắc đưa đất nước ta bước vào kỷ nguyên phát triển mới, phồn vinh, hạnh phúc, hùng cường.

Từ khóa: tư tưởng Hồ Chí Minh, đại đoàn kết, dân tộc…

Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc được hình thành trên cơ sở kế thừa và phát triển chủ nghĩa yêu nước, truyền thống đoàn kết của dân tộc Việt Nam qua hàng nghìn năm lịch sử; đồng thời, tiếp thu tinh hoa văn hóa toàn nhân loại, đặc biệt là sự vận dụng và phát triển sáng tạo Chủ nghĩa Mác - Lênin phù hợp với tình hình thực tiễn cách mạng Việt Nam qua từng giai đoạn. Tư tưởng đó của Người được thể hiện ở những quan điểm cơ bản sau:

Thứ nhất, đại đoàn kết toàn dân tộc là vấn đề có ý nghĩa chiến lược, là nhân tố cơ bản quyết định thắng lợi của cách mạng Việt Nam

Trong suốt cuộc đời và sự nghiệp của mình, Hồ Chí Minh luôn coi trọng việc xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc và khẳng định tầm vóc to lớn, quan trọng của vấn đề đoàn kết trong sự nghiệp cách mạng Việt Nam. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, đại đoàn kết toàn dân tộc là truyền thống quý báu, là vấn đề có ý nghĩa chiến lược; đồng thời, là một nhân tố cơ bản quyết định thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Cách mạng muốn thành công phải có lực lượng đủ mạnh để chiến thắng kẻ thù và xây dựng xã hội mới. Người đã nhiều lần nhấn mạnh: "Đoàn kết là một lực lượng vô địch của chúng ta để khắc phục khó khăn, giành thắng lợi" [1]. "Đoàn kết là sức mạnh, là then chốt của thành công” [2]. Qua thực tiễn các phong trào đấu tranh chống lại kẻ thù xâm lược của dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận thức sâu sắc rằng, sở dĩ các cuộc đấu tranh bị thất bại là do không có sự đoàn kết, tập hợp các lực lượng, bộ phận trong một tổ chức tập trung thống nhất, đòi quyền lợi trước mắt và lâu dài cho từng giai cấp, giai tầng của xã hội. Do đó, yêu cầu đặt ra là luôn luôn giữ gìn khối đại đoàn kết: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công”[3]. Khẩu hiệu đó trở thành kim chỉ nam cho mọi hành động của Đảng và nhân dân Việt Nam vận dụng trong mọi giai đoạn lịch sử.

Thứ hai, đại đoàn kết là mục tiêu, nhiệm vụ chiến lược của Đảng cách mạng

Trong quan điểm của Bác, đại đoàn kết không đơn thuần là phương pháp tập hợp, tổ chức lực lượng yêu nước, cách mạng mà cao hơn đó là mục đích, nhiệm vụ hàng đầu của Đảng cách mạng. Người khẳng định: “mục đích của Đảng Lao động Việt Nam đại thể gồm trong 8 chữ là ĐOÀN KẾT TOÀN DÂN, PHỤNG SỰ TỔ QUỐC”[4]. Đảng là lực lượng lãnh đạo cách mạng Việt Nam nên tất yếu đại đoàn kết toàn dân tộc phải được xác định là nhiệm vụ hàng đầu của Đảng và nhiệm vụ này phải được quán triệt trong tất cả mọi lĩnh vực, từ đường lối, chủ trương, chính sách, tới hoạt động thực tiễn của Đảng. Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, do quần chúng và vì quần chúng. Do đó, Đảng phải có nhiệm vụ tập hợp, đoàn kết rộng rãi các tầng lớp nhân dân, hình thành nên khối đại đoàn kết dân tộc to lớn, mạnh mẽ; biến sức mạnh của quần chúng thành sức mạnh hiện thực trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Thứ ba, về lực lượng, hình thức tổ chức của khối đại đoàn kết toàn dân tộc

Tư tưởng đại đoàn kết của Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ khẳng định tầm quan trọng chiến lược của đoàn kết mà còn thể hiện ở tính sáng tạo trong việc xác định lực lượng, hình thức và phương pháp đoàn kết. Người nhấn mạnh đến việc “đoàn kết đại đa số nhân dân”; xác định lực lượng cốt lõi là công - nông - trí thức và mở rộng phạm vi đoàn kết tới mọi tầng lớp, mọi giai cấp, không phân biệt tôn giáo, dân tộc, đảng phái, miễn là họ cùng mục tiêu vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Người chỉ rõ: “Đại đoàn kết tức là trước hết phải đoàn kết đại đa số nhân dân, mà đại đa số nhân dân ta là công nhân, nông dân và các tầng lớp nhân dân lao động khác. Đó là nền gốc của đại đoàn kết. Nó cũng như cái nền của nhà, gốc của cây” [5].

Theo Người, sức mạnh của khối đại đoàn kết dân tộc chỉ được phát huy khi tập hợp trong Mặt trận dân tộc thống nhất đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng. Cả dân tộc hay toàn dân chỉ có thể tạo nên một sức mạnh to lớn, trở thành lực lượng vô địch khi được tổ chức thành một khối chặt chẽ, được giác ngộ sâu sắc về mục tiêu lý tưởng, được định hướng bởi một đường lối chính trị đúng đắn, nếu không thì dù quần chúng nhân dân có số đông tới hàng triệu người cũng chỉ là một số đông không có sức mạnh, rời rạc.

Thứ tư, đại đoàn kết toàn dân tộc phải được xây dựng dựa trên những nguyên tắc cơ bản

Hồ Chí Minh đã nêu lên một số nguyên tắc cơ bản để thực hiện đại đoàn kết toàn dân tộc, đó là: phải được xây dựng trên cơ sở thống nhất giữa lợi ích của quốc gia dân tộc với quyền lợi cơ bản của các giai tầng trong xã hội; phải tin vào dân, dựa vào dân, phấn đấu vì quyền lợi của nhân dân; đoàn kết tự giác, có tổ chức, có lãnh đạo, đoàn kết lâu dài, chặt chẽ và phải chân thành, thẳng thắn, thân ái; đoàn kết phải gắn với tự phê bình và phê bình. Chính nhờ những nguyên tắc này mà tư tưởng của Người luôn có giá trị trong hôm nay và mãi về sau.

Thứ năm, về phương pháp đại đoàn kết toàn dân tộc

Để phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, Người cho rằng, trước hết, cần tuyên truyền, vận động, giáo dục, thuyết phục nhân dân tự nguyện, tự giác tham gia vào một tổ chức đoàn thể trong Mặt trận. Trong tuyên truyền, vận động, giáo dục phải phản ánh đúng nguyện vọng sâu xa và những quyền lợi cơ bản, chung nhất của toàn thể dân tộc; phản ánh nguyện vọng, quyền lợi riêng phù hợp với từng giai cấp, tầng lớp, từng cộng đồng xã hội cụ thể. Phải nói và viết ngắn gọn, dễ hiểu, giản dị nhưng vẫn rất sâu sắc, sử dụng biện pháp nêu gương, kết hợp giữa lời nói và việc làm. Hai là, phải chăm lo xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh. Đảng phải đề ra được đường lối đoàn kết đúng đắn; phải đoàn kết, thống nhất cả trong tư tưởng lẫn hành động, từ trên xuống dưới; phải là một tổ chức chặt chẽ, có kỷ luật, tự giác, thực hiện tốt các nguyên tắc sinh hoạt Đảng kiểu mới. Về Nhà nước, phải xây dựng Nhà nước thật sự là của dân, do dân, vì dân. Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể quần chúng là sợi dây gắn kết Đảng với nhân dân.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc cùng với khối đại đoàn kết toàn dân tộc mà Chủ tịch Hồ Chí Minh dày công xây dựng là một di sản vô cùng quý báu. Thấm nhuần tư tưởng của Người, trong thời gian qua, Đảng ta đã đề ra nhiều chủ trương, chính sách để xây dựng và thực hiện khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Nhờ đoàn kết chặt chẽ nên từ ngày thành lập đến nay, Đảng ta đã lãnh đạo nhân dân đánh thắng mọi kẻ thù xâm lược và giành nhiều thành tựu quan trọng, có ý nghĩa lịch sử về chính trị, kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Hiện nay, đất nước ta đang đứng trước những vận hội mới, đồng thời cũng có những thách thức mới. Những vận hội và thách thức đó tác động hàng ngày, hàng giờ đến khối đại đoàn kết dân tộc. Trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, toàn Đảng, toàn dân, trong đó có Mặt trận Tổ quốc các cấp cần phải luôn luôn quán triệt và vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết để huy động tối đa sức mạnh toàn dân tộc, góp phần đấu tranh làm thất bại chiến lược “Diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, thực hiện thành công khát vọng xây dựng đất nước Việt Nam “hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc”./.

                                                                                        Đặng Liễu

Giảng viên Khoa XDĐ

Tài liệu tham khảo:

[1] Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, H.2011, t.9, tr.177

[2] Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, H.2011, t.14, tr.186

[3] Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb. Chính trị Quốc gia, H.2011, t.9, tr.244.

[4] Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb. Chính trị Quốc gia, H.2011, , t.7, tr.49.

[5] Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb. Chính trị Quốc gia, H.2011, t.9, tr.244