Tóm tắt: Các bài học lý luận trong Văn kiện Đại hội XIV khẳng định tính đúng đắn của con đường độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội, vai trò lãnh đạo của Đảng và quan điểm “dân là gốc”. Những bài học này là cơ sở khoa học và thực tiễn cho phát triển nhanh, bền vững của Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Từ khóa: Đại hội XIV; bài học lý luận; đổi mới; phát triển bền vững.

1. Mở đầu

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng là sự kết tinh tầm cao trí tuệ lý luận và thực tiễn 96 năm cách mạng Việt Nam và 40 năm đổi mới, phản ánh sâu sắc quy luật phát triển của cách mạng Việt Nam. Những bài học kinh nghiệm được đúc rút trong Văn kiện không chỉ có giá trị tổng kết mà còn mang ý nghĩa định hướng chiến lược cho giai đoạn phát triển mới. Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, phức tạp, các bài học này càng thể hiện rõ giá trị tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động, đó là sự kết hợp chặt chẽ giữa kiên định và đổi mới, giữa lý luận và thực tiễn, giữa mục tiêu và phương thức phát triển, qua đó, góp phần củng cố nền tảng tư tưởng, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng trong kỷ nguyên mới.

2. Nội dung

Những bài học lý luận trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng

Các bài học kinh nghiệm mang tầm lý luận sâu sắc được nêu trong Văn kiện Đại hội XIV phản ánh những vấn đề có tính quy luật của cách mạng Việt Nam trong điều kiện lịch sử cụ thể 40 năm đổi mới, khẳng định sự kiên định mục tiêu, bản lĩnh trong những bối cảnh khó khăn, phức tạp và sự sáng tạo không ngừng về phương pháp lãnh đạo của Đảng, thể hiện cụ thể trên các phương diện chủ yếu của công cuộc xây dựng, phát triển đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, đó là:

Thứ nhất, sự kiên định mục tiêu chiến lược độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, đồng thời vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh phù hợp với thực tiễn và thời đại;

Thứ hai, vai trò quyết định của Đảng Cộng sản trong lãnh đạo, cầm quyền, tầm quan trọng đặc biệt của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện;

Thứ ba, quan điểm phát triển lấy nhân dân làm trung tâm, “dân là gốc”, dân chủ là mục tiêu và động lực của đổi mới;

Thứ bốn, vai trò quan trọng của phương pháp lãnh đạo, quản lý, quản trị phát triển hiện đại, đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm;

Thứ năm, bài học về phương pháp tư duy trong hoạch định đường lối, chủ trương xây dựng, phát triển đất nước.

Ý nghĩa của các bài học đối với sự phát triển của Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Thứ nhất, bài học về kiên định mục tiêu, con đường và nền tảng tư tưởng của Đảng mang ý nghĩa lý luận cốt lõi. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định yêu cầu kiên định và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; kiên định đường lối đổi mới và các nguyên tắc xây dựng Đảng. Đây là bài học có ý nghĩa định hướng căn bản, bảo đảm cho quá trình phát triển không chệch hướng trong bối cảnh tình hình thế giới có biến động phức tạp, khó lường. Trước yêu cầu phát triển hiện nay, bài học này giúp giữ vững bản sắc, định hướng phát triển, đồng thời, tạo cơ sở để đổi mới sáng tạo một cách chủ động, tự tin.

Thứ hai, bài học về giữ vững và tăng cường vai trò lãnh đạo, cầm quyền của Đảng có ý nghĩa lý luận - thực tiễn đặc biệt quan trọng. Văn kiện nhấn mạnh, Đảng Cộng sản Việt Nam là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đồng thời, yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện. Bài học làm rõ quy luật gắn bó hữu cơ giữa vai trò lãnh đạo của Đảng với hiệu quả phát triển quốc gia trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Trong kỷ nguyên mới, khi yêu cầu về quản trị quốc gia hiện đại, kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu, tiêu cực ngày càng cao, bài học này có ý nghĩa trực tiếp đối với việc nâng cao năng lực cầm quyền, củng cố niềm tin xã hội và tạo nền tảng chính trị vững chắc cho phát triển bền vững của đất nước với sự lãnh đạo của Đảng.

Thứ ba, bài học về quán triệt sâu sắc quan điểm “dân là gốc" mang tâm lý luận nhân văn và phát triển. Văn kiện Đại hội XIV tiếp tục khẳng định nhân dân vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự nghiệp đổi mới; mọi chủ trương, chính sách phải xuất phát từ lợi ích chính đáng và hạnh phúc của nhân dân. Bài học khẳng định vai trò chủ thể của nhân dân trong mô hình phát triển xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Khi yêu cầu phát triển đòi hỏi đo bằng tốc độ tăng trưởng, bằng chất lượng sống, sự hài lòng và hạnh phúc của người dân thì bài học “dân là gốc” trở thành tiêu chuẩn căn bản để đánh giá hiệu quả lãnh đạo, quản lý và phát triển, đồng thời, là nguồn lực nội sinh quan trọng nhất để tạo đột phá.

Thứ bốn, bài học về chủ động đổi mới toàn diện, đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm mang ý nghĩa phương pháp luận sâu sắc. Văn kiện nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy, nhất là tư duy chiến lược, bám sát thực tiễn, dự báo đúng tình hình; nâng cao chất lượng thể chế và hiệu quả tổ chức thực hiện. Đây là bài học về phương thức phát triển, phản ánh nhận thức ngày càng sâu sắc của Đảng về tính hệ thống, tính liên thông giữa các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa - xã hội, quốc phòng - an ninh. Trong kỷ nguyên chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế sâu rộng, bài học giúp Việt Nam tránh tư duy manh mún, cục bộ; đồng thời, tạo cơ sở để xác định đúng các khâu đột phá chiến lược nhằm thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững.

Thứ năm, bài học về tôn trọng quy luật khách quan, phòng, chống chủ quan duy ý chí, giáo điều, bảo thủ mang ý nghĩa lý luận cảnh tỉnh lâu dài. Văn kiện Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu kết hợp nhuần nhuyễn giữa kiên định và đổi mới, giữa kế thừa và phát triển, giữa tổng kết thực tiễn với nghiên cứu lý luận và tổ chức thực hiện. Trong thực tiễn phát triển, khi áp lực phát triển lớn dễ dẫn đến nóng vội, duy ý chí hoặc cực đoan hóa mục tiêu tăng trưởng, bài học này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc bảo đảm phát triển hài hòa, bền vững giữa kinh tế, xã hội và môi trường.

3. Kết luận

Như vậy, các bài học kinh nghiệm mang tầm lý luận được nêu trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng vừa là sự khái quát quy luật phát triển của cách mạng Việt Nam, vừa là kim chỉ nam cho hành động trong giai đoạn phát triển mới. Các bài học không chỉ có giá trị tổng kết lý luận mà còn mang ý nghĩa chỉ đạo thực tiễn sâu sắc. Đây là nền tảng để Đảng tiếp tục hoàn thiện đường lối, nâng cao năng lực lãnh đạo và cầm quyền trong tình hình mới.
Trong kỷ nguyên mới, những bài học này tiếp tục soi đường cho Đảng ta lãnh đạo cách mạng Việt Nam vững bước trên con đường phát triển nhanh và bền vững. Việc quán triệt và vận dụng đúng đắn các bài học sẽ góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; đồng thời, tạo động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, đưa Việt Nam vững vàng bước vào kỷ nguyên mới sánh vai với các cường quốc năm Châu.

ThS. Lương Văn Quỳnh

                                                                         Phó Trưởng khoa Xây dựng Đảng

* Tài liệu tham khảo

1. Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương (2026), Tài liệu hỏi - đáp về nội dung cơ bản của Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập 1, tập 2, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.