Tóm tắt: Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang được triển khai mạnh mẽ, việc xây dựng chính quyền số, nâng cao hiệu quả xử lý công việc trên môi trường số trở thành yêu cầu tất yếu đối với hoạt động của cơ quan nhà nước các cấp. Sau một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, bộ máy hành chính cấp xã từng bước được tinh gọn, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy việc ứng dụng khoa học công nghệ và xử lý công việc trên môi trường số tại cấp xã vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt ở các địa phương mới sáp nhập, địa bàn rộng, trình độ công nghệ thông tin chưa đồng đều. Bài viết tập trung phân tích thực trạng xử lý công việc trên môi trường số tại xã Hàm Thuận, tỉnh Lâm Đồng; chỉ ra những kết quả đạt được, tồn tại, nguyên nhân và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan nhà nước trong giai đoạn hiện nay.

Từ khóa

Chính quyền số, chuyển đổi số, môi trường số, xã Hàm Thuận.

1. Đặt vấn đề

Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang tác động mạnh mẽ đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó chuyển đổi số trong hoạt động của cơ quan nhà nước là xu hướng tất yếu nhằm nâng cao hiệu quả quản trị, phục vụ người dân và doanh nghiệp. Ở Việt Nam, Đảng và Nhà nước đã xác định chuyển đổi số là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nền hành chính hiện đại, công khai, minh bạch và hiệu quả.

Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong thời gian qua đã tạo ra những chuyển biến tích cực trong tổ chức bộ máy và hoạt động quản lý nhà nước ở cơ sở. Sau gần một năm đi vào hoạt động, mô hình này từng bước phát huy hiệu quả, góp phần tinh gọn bộ máy, rút ngắn quy trình xử lý công việc, nâng cao tính chủ động của chính quyền cấp xã. Tuy nhiên, cùng với yêu cầu mới đặt ra, nhiều địa phương vẫn gặp không ít khó khăn trong quá trình vận hành, đặc biệt là việc ứng dụng công nghệ thông tin và xử lý công việc trên môi trường số.

Xã Hàm Thuận, tỉnh Lâm Đồng là địa phương đang từng bước triển khai mạnh mẽ công tác chuyển đổi số trong hoạt động của cơ quan nhà nước. Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc vận hành các nền tảng số, sử dụng phần mềm chuyên ngành, quản lý hồ sơ điện tử và khai thác dữ liệu số vẫn còn những hạn chế nhất định, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giải quyết công việc và phục vụ nhân dân. Vì vậy, việc nghiên cứu, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả xử lý công việc trên môi trường số tại địa phương có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn.

2. Nội dung

2.1. Khái quát về xử lý công việc trên môi trường số trong cơ quan nhà nước

Xử lý công việc trên môi trường số là quá trình ứng dụng công nghệ thông tin, dữ liệu số và các nền tảng điện tử để thực hiện các hoạt động quản lý, điều hành, giải quyết thủ tục hành chính và trao đổi thông tin trong cơ quan nhà nước. Đây là nội dung cốt lõi của quá trình xây dựng chính quyền số, hướng đến nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp và hiệu quả.

Việc xử lý công việc trên môi trường số mang lại nhiều lợi ích quan trọng như: Rút ngắn thời gian giải quyết công việc, giảm chi phí hành chính, tăng tính công khai, minh bạch, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan, hạn chế tình trạng thất lạc hồ sơ, giấy tờ, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ công.

Trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, yêu cầu xử lý công việc trên môi trường số càng trở nên cấp thiết nhằm bảo đảm hoạt động thông suốt, liên thông giữa các cấp chính quyền và nâng cao năng lực quản trị địa phương.

2.2. Thực trạng xử lý công việc trên môi trường số tại xã Hàm Thuận, tỉnh Lâm Đồng

2.2.1. Những kết quả đạt được

Xã Hàm Thuận là đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Lâm Đồng được thành lập từ việc sáp nhập 03 đơn vị hành chính cấp xã cũ là: thị trấn Ma Lâm, xã Thuận Minh và xã Hàm Đức với diện tích 198.36km², dân số là 5.068 người. Đội ngũ cán bộ, công chức của xã hiện có 41 người, trong đó có 10 cán bộ, công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý và 31 công chức chuyên môn. Về trình độ chuyên môn có 04 thạc sĩ và 37 cử nhân.

Qua gần 01 năm triển khai thực hiện, mặc dù khối lượng công việc rất lớn, yêu cầu cao, song dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy sự điều hành của chính quyền và sự nổ lực của cả hệ thống chính trị việc vận hành bộ máy hành chính của xã bước đầu đáp ứng yêu cầu đề ra. Đặc biệt, thời gian qua, xã Hàm Thuận đã quan tâm triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhất là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động quản lý nhà nước đạt được một số kết quả nổi bật:

Thứ nhất, hạ tầng công nghệ thông tin từng bước được đầu tư hoàn thiện. Hệ thống máy tính, mạng internet, phần mềm quản lý văn bản và điều hành được trang bị tương đối đầy đủ tại các bộ phận chuyên môn. Việc sử dụng chữ ký số, văn bản điện tử ngày càng phổ biến, góp phần giảm số lượng văn bản giấy trong hoạt động hành chính. Tỷ lệ sử dụng văn bản điện tử của UBND xã trong 06 tháng đầu năm 2026 đạt 94.67%

Thứ hai, công tác giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường điện tử có nhiều chuyển biến tích cực. Bộ phận một cửa điện tử được triển khai đồng bộ, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tra cứu, nộp hồ sơ và theo dõi tiến độ giải quyết thủ tục hành chính trực tuyến. Tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến toàn trình đạt 100%.

Thứ ba, đội ngũ cán bộ, công chức từng bước nâng cao nhận thức về vai trò của chuyển đổi số. Nhiều cán bộ đã chủ động tiếp cận, sử dụng các phần mềm quản lý, ứng dụng số trong công việc hằng ngày.

Thứ tư, việc trao đổi thông tin, điều hành công việc giữa lãnh đạo và các bộ phận chuyên môn được thực hiện nhanh chóng hơn thông qua hệ thống quản lý văn bản điện tử và các nền tảng số dùng chung.

Những kết quả trên đã góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương, giảm thời gian xử lý công việc và từng bước xây dựng nền hành chính hiện đại tại cơ sở.

2.2.2. Những khó khăn, hạn chế

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc xử lý công việc trên môi trường số tại xã Hàm Thuận vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế.

Một là, hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ. Một số thiết bị đã xuống cấp, tốc độ đường truyền internet chưa ổn định, ảnh hưởng đến việc xử lý hồ sơ trực tuyến và khai thác dữ liệu số.

Hai là, trình độ ứng dụng công nghệ thông tin của một bộ phận cán bộ, công chức còn hạn chế. Một số cán bộ lớn tuổi còn gặp khó khăn trong việc sử dụng phần mềm chuyên ngành, xử lý văn bản điện tử hoặc khai thác các nền tảng số mới.

Ba là, việc liên thông dữ liệu giữa các ngành, lĩnh vực chưa thực sự hiệu quả. Một số phần mềm hoạt động riêng lẻ, chưa đồng bộ dẫn đến tình trạng nhập liệu nhiều lần, gây mất thời gian và giảm hiệu quả công việc.

Bốn là, tâm lý ngại thay đổi, thói quen xử lý công việc theo phương thức truyền thống vẫn còn tồn tại ở một số bộ phận. Điều này làm ảnh hưởng đến tiến độ chuyển đổi số trong hoạt động của cơ quan nhà nước.

Năm là, nguồn kinh phí dành cho đầu tư hạ tầng công nghệ, bảo trì hệ thống và đào tạo nhân lực còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

2.2.3. Nguyên nhân của những hạn chế

Về khách quan, quá trình triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp diễn ra trong thời gian ngắn, yêu cầu khối lượng công việc lớn, trong khi điều kiện cơ sở vật chất và nhân lực ở xã còn nhiều khó khăn.

Về chủ quan, nhận thức của một số cán bộ, công chức về chuyển đổi số chưa đầy đủ; công tác đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số chưa được thực hiện thường xuyên; việc kiểm tra, giám sát và đánh giá hiệu quả ứng dụng công nghệ thông tin chưa thường xuyên và sâu sát.

2.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả xử lý công việc trên môi trường số tại xã Hàm Thuận trong thời gian tới

Thứ nhất, nâng cao nhận thức về chuyển đổi số

Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quán triệt nhằm nâng cao nhận thức của cán bộ, công chức về vai trò, ý nghĩa của chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước trên địa bàn xã. Xác định xử lý công việc trên môi trường số không chỉ là yêu cầu kỹ thuật để mang lại năng suất, hiệu quả và rút ngắn thời gian xử lý công việc mà còn là yêu cầu đổi mới phương thức quản trị hiện đại.

Thứ hai, đầu tư hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin

Địa phương cần tiếp tục quan tâm đầu tư đồng bộ hệ thống máy tính, mạng internet, máy chủ, thiết bị bảo mật và các nền tảng số phục vụ công việc. Đồng thời, nâng cấp hệ thống phần mềm dùng chung nhằm bảo đảm tính liên thông, đồng bộ dữ liệu giữa các ngành, lĩnh vực.

Thứ ba, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực số

Đảng ủy, UBND xã cần tăng cường tổ chức, phối hợp tổ chức, đồng thời kiến nghị với các cấp để mở các lớp tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng công nghệ thông tin cho cán bộ, công chức; chú trọng đào tạo kỹ năng sử dụng phần mềm chuyên ngành, bảo mật thông tin và xử lý dữ liệu số. Đồng thời, phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ trẻ trong hỗ trợ chuyển đổi số tại cơ sở.

Thứ tư, hoàn thiện quy trình xử lý công việc trên môi trường số

Cần rà soát, chuẩn hóa quy trình giải quyết công việc, hạn chế tình trạng xử lý song song giữa hồ sơ giấy và hồ sơ điện tử. Đẩy mạnh sử dụng chữ ký số, văn bản điện tử và lưu trữ số nhằm giảm thủ tục trung gian, nâng cao hiệu quả xử lý công việc.

Thứ năm, tăng cường kiểm tra, giám sát và đánh giá hiệu quả chuyển đổi số

Đảng ủy, UBND xã thường xuyên kiểm tra việc thực hiện chuyển đổi số tại các bộ phận chuyên môn; xây dựng tiêu chí đánh giá hiệu quả xử lý công việc trên môi trường số gắn với trách nhiệm của từng cán bộ, công chức. Kịp thời biểu dương, khen thưởng những tập thể, cá nhân thực hiện tốt và chấn chỉnh thậm chí là xử lý kỷ luật các trường hợp chưa nghiêm túc trong thực hiện chuyển đổi số trong xử lý công việc.

3. Kết luận

Trong bối cảnh đẩy mạnh xây dựng chính quyền số hiện nay, nâng cao hiệu quả xử lý công việc trên môi trường số là yêu cầu tất yếu đối với hoạt động của cơ quan nhà nước, đặc biệt ở cấp cơ sở. Thực tiễn tại xã Hàm Thuận, tỉnh Lâm Đồng cho thấy quá trình chuyển đổi số đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành và phục vụ nhân dân. Việc nâng cao hiệu quả xử lý công việc trên môi trường số không chỉ góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch mà còn tạo nền tảng quan trọng để thực hiện thắng lợi mục tiêu chuyển đổi số quốc gia và xây dựng chính quyền phục vụ nhân dân trong thời kỳ mới./.

ThS. Nguyễn Văn Tuấn

Giảng viên Khoa Lý luận cơ sở

Tài liệu tham khảo:

(1). Đảng Cộng sản Việt Nam (2026): Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.

(2). Kết luận số 557-KL/TU, ngày 11/5/2026 của Ban Thường vụ tỉnh ủy Lâm Đồng về Kết luận Hội nghị sơ kết 01 năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp trên địa bàn tỉnh.

(3). Báo cáo số 174/BC-UBND, ngày 11/5/2026 của UBND xã Hàm Thuận về tổng kết rà soát, bố trí, sắp xếp, đánh giá thực trạng trình độ, năng lực thực thi nhiệm vụ, công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức xã Hàm Thuận, tỉnh Lâm Đồng.