Tóm tắt: Bảo vệ “vùng xanh” trên không gian mạng nhằm phát huy sức mạnh mềm văn hóa là cuộc chiến chưa có hồi kết, khi mà các thế lực thù địch vẫn dùng mọi âm mưu, thủ đoạn ngày càng tinh vi tấn công, xuyên tạc các giá trị dân tộc. Không gian mạng đã trở thành môi trường thuận lợi để các luận điệu xuyên tạc, sai trái phát tán nhanh hơn. Do đó, cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng đã chuyển sang một “mặt trận” mới - không gian số. Bài viết đề cập đến việc nhận diện âm mưu của các thế lực thù địch trên lĩnh vực văn hóa; bảo vệ sức mạnh mềm trên không gian mạng - bảo vệ linh hồn của dân tộc; qua đó, đề ra một số giải pháp bảo vệ “vùng xanh” trên không gian mạng nhằm phát huy sức mạnh mềm văn hóa trong kỷ nguyên mới.

Từ khoá: Bộ chính trị, bảo vệ văn hoá, không gian mạng

I. MỞ BÀI

Trong ngôn ngữ báo chí và quản lý thông tin tại Việt Nam, “vùng xanh trên không gian mạng” là một thuật ngữ ẩn dụ chỉ môi trường mạng lành mạnh, an toàn, nơi thông tin tích cực và chính thống chiếm ưu thế, giúp đẩy lùi các nội dung xấu độc. Việt Nam là một quốc gia có hàng chục triệu người dân tham gia internet và mạng xã mỗi ngày, bởi những tiện ích to lớn của công nghệ mạng lại, tuy nhiên điều đáng lo ngại của các nhà quản lý đó là luồng thông tin xấu độc, tin giả, tin sai sự thật, các hành vi lệch chuẩn văn hóa, xâm hại thuần phong mỹ tục, tác động trực tiếp đến an ninh văn hóa, trật tự xã hội và nền tảng tư tưởng của Đảng. Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu cấp bách: phải chủ động xây dựng những “vùng xanh văn hóa” trên không gian mạng, “lấy cái đẹp dẹp cái xấu” làm dòng chảy chủ đạo, từng bước đẩy lùi và vô hiệu hóa những tác động tiêu cực.

Ngày 07/01/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, sức mạnh mềm văn hóa được xác định là nguồn lực nội sinh cốt lõi. Nghị quyết định hướng chuyển hóa các giá trị tinh thần, bản sắc dân tộc thành sức mạnh tổng hợp, nâng tầm vị thế quốc gia trong kỷ nguyên mới. Các trọng tâm cốt lõi về “sức mạnh mềm” bao gồm: Đặt văn hóa ngang hàng với kinh tế và chính trị, giúp gia tăng sức cạnh tranh quốc gia, mở rộng ảnh hưởng thông qua công tác ngoại giao văn hóa. Kết tinh những giá trị tốt đẹp của ngàn năm dựng nước, giữ nước, làm nền tảng tinh thần vững chắc và “hệ miễn dịch” quốc gia trước các luồng tư tưởng tiêu cực. Chuyển hóa di sản, nghệ thuật, và sáng tạo thành các sản phẩm vật chất và dịch vụ có giá trị cao. Lấy con người Việt Nam làm trung tâm, mục tiêu và động lực cao nhất cho mọi sự phát triển văn hóa.

Như vậy, sức mạnh mềm văn hóa không chỉ là “nội lực tinh thần”, mà còn là “lá chắn mềm” bảo vệ xã hội trước các tác động tiêu cực, nhất là trên không gian mạng.

II. NỘI DUNG

2.1. Nhận diện âm mưu của các thế lực thù địch trên lĩnh vực văn hóa

Các thế lực thù địch đã xem văn hoá là một trong những đối tượng của công kích, xuyên tạc. Đặc biệt, Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị khẳng định văn hóa là sức mạnh mềm trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, mặt khác văn hoá là nền tảng tinh thần xã hội, quyết định niềm tin chính trị và khi đó văn hóa càng trở thành “miếng mồi” ngon của các thế lực thù địch để tấn công, xuyên tạc; đồng thời, phá hoại về văn hóa là con đường gián tiếp làm suy giảm niềm tin vào Đảng và chế độ. Không gian mạng đã và đang trở thành môi trường thuận lợi để các thế lực thù địch thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình”, trong đó văn hóa là mũi nhọn tấn công như sau:

Thứ nhất, các thế lực thù địch đã xuyên tạc, phủ nhận hệ giá trị văn hóa dân tộc. Chúng đã cố tình bóp méo lịch sử, phủ nhận thành tựu cách mạng, hạ thấp vai trò lãnh đạo của Đảng, từ đó làm lung lay niềm tin của nhân dân. Thứ hai, chúng còn cổ súy quan điểm văn hóa thuần túy giải trí, tách rời khỏi định hướng chính trị - xã hội, nhằm làm suy yếu vai trò định hướng của văn hóa trong đời sống xã hội. Ngoài ra, thông qua các nền tảng mạng xã hội, các thế lực thù địch đã đưa nhiều nội dung độc hại như: bạo lực, thực dụng, cá nhân cực đoan được lan truyền, làm xói mòn chuẩn mực đạo đức, đặc biệt đối với giới trẻ. Thứ ba, chúng sử dụng các chiêu bài “tự do ngôn luận”, “quyền cá nhân” để hợp thức hóa việc phát tán thông tin sai lệch, gây nhiễu loạn nhận thức xã hội.

Qua đó cho thấy, âm mưu, thủ đoạn của thế lực thù địch chống phá trên mặt trận văn hóa diễn ra âm thầm, dai dẳng và nguy hiểm hơn bởi chúng tấn công trực tiếp vào nền tảng tư tưởng và hệ giá trị của xã hội.

2.2. Bảo vệ sức mạnh mềm trên không gian mạng - bảo vệ linh hồn của dân tộc

Các thế lực thù địch chưa có ý định dừng lại việc xuyên tạc “linh hồn của dân tộc” cho nên cuộc chiến bảo vệ sức mệnh mềm trên không gian mạng là cuộc chiến lâu dài, đầy khó khăn. Vì thế, đấu tranh trên không gian mạng không thể chỉ dừng lại ở phản ứng, mà phải chủ động, có định hướng chiến lược. Trước hết, Đảng ta khẳng định vai trò văn hóa là nền tảng, nguồn lực nội sinh: “phát huy sức mạnh văn hóa, con người thành nguồn lực nội sinh, động lực phát triển”[1] và “văn hóa là nền tảng tinh thần; là động lực và mục tiêu của sự phát triển” cho nên bảo vệ sức mạnh mềm văn hóa là bảo vệ linh hồn, nền tảng của dân tộc. Để làm điều đó thì trước hết phải kiên định nền tảng tư tưởng của Đảng, “chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” là một trong những hành động quan trọng để bảo vệ “nền tảng, linh hồn của dân tộc”.

Ngoài ra, lấy văn hóa làm “lá chắn mềm”. Theo đó, mỗi cán bộ, đảng viên và toàn dân cần chủ động lan tỏa giá trị tích cực, xây dựng hệ sinh thái nội dung lành mạnh. Khi “cái đúng, cái đẹp” chiếm ưu thế, “cái sai, cái xấu” sẽ bị đẩy lùi. Phát huy vai trò chủ thể của nhân dân theo quan niệm của Đảng “Đề cao vai trò chủ thể, vị trí trung tâm của Nhân dân trong chiến lược phát triển đất nước”[2]. Khi đó, mỗi người dân phải trở thành “chiến sĩ văn hóa”, có trách nhiệm với thông tin mình chia sẻ trên không gian mạng. Đồng thời, không chỉ bảo vệ giá trị truyền thống, mà còn tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, tạo ra sức mạnh mềm mang tính hội nhập nhưng vẫn đậm bản sắc Việt Nam theo tinh thần “xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”.

2.3. Giải pháp bảo vệ “vùng xanh” trên không gian mạng - phát huy sức mạnh mềm văn hóa trong kỷ nguyên mới

Thứ nhất, Cần phải xây dựng hệ thống pháp luật về an ninh mạng và quản lý thông tin số cần được hoàn thiện chặt chẽ, đồng bộ, bao trùm để bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng, phòng chống tội phạm công nghệ cao, đảm bảo an toàn quyền lợi của người dân, cụ thể: quy định chặt chẽ các vấn đề về phân loại, lưu trữ, chuyển giao, bảo vệ dữ liệu cá nhân, dữ liệu số, an ninh dữ liệu trong các hệ thống thông tin. Hoàn thiện quy định đối với các nền tảng xuyên biên giới, mạng xã hội, các dịch vụ kỹ thuật số để ngăn chặn thông tin sai lệch, lừa đảo trực tuyến và các hành vi, vi phạm pháp luật. Bổ sung, siết chặt các mức xử phạt hành chính, hình sự đối với các hành vi xâm phạm an ninh mạng, rò rỉ dữ liệu và tấn công mạng.

Thứ hai, đầu tư mạnh mẽ cho các nền tảng nội dung số mang giá trị tích cực như: ưu tiên nguồn vốn, công nghệ cho các ứng dụng, mạng xã hội và nền tảng số do Việt Nam làm chủ, giảm thiểu sự phụ thuộc vào các thuật toán thiếu kiểm soát từ bên thứ ba; Ứng dụng AI tạo sinh và kiểm duyệt thông minh để lọc bỏ các nội dung độc hại, đồng thời đề cử những tin tức chính thống, kiến thức khoa học, sáng tạo nghệ thuật nhân văn. Tạo quỹ đầu tư vào các kênh podcast, blog, video học thuật nhằm thúc đẩy lối sống tích cực, kỹ năng mềm, nâng cao nhận thức cộng đồng… để tạo “dòng chảy chính thống” đủ mạnh, lấn át thông tin tiêu cực.

Thứ ba, nâng cao “sức đề kháng văn hóa” của người dân, trang bị kỹ năng số, kỹ năng nhận diện thông tin sai lệch cho người dân, đặc biệt là đối với thanh niên cần: đào tạo cho thanh niên khả năng đánh giá đa chiều, kiểm chứng nguồn tin trước khi chia sẻ, từ đó ngăn chặn sự lan truyền của tin giả, “truyền thông đen”. Tiếp tục tuyên truyền để đoàn viên, thanh niên nắm vững quy định ứng xử văn minh, tôn trọng bản quyền và thuần phong mỹ tục khi hoạt động trên Internet. Ngoài ra, các cơ quan chức năng phối hợp giám sát, kịp thời cảnh báo, xử lý nghiêm các cá nhân, tổ chức cố tình phát tán thông tin xuyên tạc, bôi nhọ... Từ đó, khi mỗi cá nhân có “bộ lọc văn hóa” vững chắc, các thông tin độc hại sẽ khó có đất sống.

Thứ tư, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) tạo thành “lá chắn” tự động hóa để rà quét, phân tích, vô hiệu hóa thông tin độc hại (tin giả, lừa đảo, mã độc) các ứng dụng cốt lõi; ngoài ra sớm phát hiện, cảnh báo tự động, phân tích ngữ nghĩa tự nhiên (NLP) để nhận diện ngôn từ kích động thù địch, tin sai sự thật hoặc nội dung bạo lực. Kiểm tra tính xác thực của hình ảnh, video bằng cách phát hiện các điểm bất thường về pixel, ánh sáng hoặc chuyển động trên khuôn mặt. Phối hợp cùng nền tảng mạng xã hội để chặn liên kết (URL) độc hại hoặc tự động ẩn, gắn nhãn cảnh báo các bài viết có nguy cơ lừa đảo cao.

Như vậy, sử dụng công nghệ để lan tỏa văn hóa Việt Nam ra thế giới, góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa - linh hồn của dân tộc Việt Nam trong bối cảnh hội nhập.

III. KẾT LUẬN

 Bảo vệ “vùng xanh” trên không gian mạng không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn là chiến lược lâu dài để giữ vững bản sắc, củng cố niềm tin và phát huy sức mạnh nội sinh của dân tộc. Trong kỷ nguyên số, sức mạnh mềm văn hóa chính là “vũ khí đặc biệt” - không ồn ào nhưng bền bỉ, không áp đặt nhưng lan tỏa sâu rộng. Khi văn hóa trở thành nền tảng, con người trở thành trung tâm và công nghệ trở thành công cụ, chúng ta hoàn toàn có thể xây dựng một không gian mạng lành mạnh, nhân văn và giàu bản sắc Việt Nam. Đó không chỉ là yêu cầu từ Nghị quyết 80-NQ/TW, tinh thần Đại hội XIV của Đảng mà còn là yêu cầu từ thực tiễn, để mỗi người Việt Nam, trong bất kỳ không gian nào, vẫn giữ vững “vùng xanh” của niềm tin, giá trị và bản lĩnh dân tộc.

ThS. Võ Thị Thanh Hải

Giảng viên chính Khoa Lý luận cơ sở

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ Chính trị (Khóa XIII). Nghị quyết số 80-NQ/TW, ngày 07/01/2026 về phát triển văn hóa Việt Nam.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam. (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập I, Nxb CTQG Sự thật, Hà Nội.
3. 3. Hoàng Phê (chủ biên). (2021).Từ điển Tiếng Việt, Nxb. Từ điển bách khoa, Hà Nội.
4. 4. https://vtudien.com/viet-viet/dictionary/nghia-cua-tu-the-tran.

[1] Đảng Cộng sản Việt Nam. (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập I, Nxb CTQG Sự thật, Hà Nội, tr.26.

[2] Đảng Cộng sản Việt Nam. (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập I, Nxb CTQG Sự thật, Hà Nội, tr.51.