Tóm tắt: Ngoại giao kinh tế ngày càng trở thành trụ cột của hoạt động đối ngoại, giữ vai trò kết nối nguồn lực quốc tế phục vụ phát triển. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh yêu cầu triển khai đối ngoại và hội nhập quốc tế theo hướng sâu rộng, toàn diện, hiệu quả, gắn với mục tiêu phát triển nhanh và bền vững. Trên cơ sở không gian phát triển mới, Lâm Đồng đang nổi lên với lợi thế tổng hợp về nông nghiệp công nghệ cao, du lịch, công nghiệp và kinh tế xanh… những tiềm năng lớn của ngoại giao kinh tế, đồng thời đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy, phương thức và chủ thể thực hiện nhằm nâng cao hiệu quả hội nhập và mở rộng không gian phát triển cho tỉnh nhà.

* Từ khóa: Ngoại giao kinh tế; Đại hội XIV; hội nhập quốc tế; Lâm Đồng.

I. Đặt vấn đề

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược và biến động chuỗi cung ứng toàn cầu, ngoại giao kinh tế trở thành công cụ quan trọng để huy động nguồn lực bên ngoài, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và tạo lập môi trường phát triển thuận lợi. Văn kiện Đại hội XIV xác định yêu cầu đẩy mạnh đối ngoại và hội nhập quốc tế theo hướng đồng bộ, sáng tạo, hiệu quả, trên nền tảng đường lối độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại. Đây là định hướng chuyển từ mở rộng quan hệ sang nâng cao hiệu quả phục vụ phát triển. Đáng chú ý, Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh: “Ngoại giao kinh tế; ngoại giao văn hóa; đối ngoại quốc phòng, an ninh; ngoại giao công nghệ… để thu hút nguồn lực quốc tế và gia tăng sức mạnh mềm của quốc gia”[1]. Ngoài ra, Chính phủ cũng nhấn mạnh trọng tâm ngoại giao khoa học – công nghệ trong giai đoạn tới, cho thấy xu hướng tích hợp ngày càng sâu giữa đối ngoại và phát triển kinh tế. Như vậy, có thể thấy, ngoại giao kinh tế hiện đại không chỉ là xúc tiến thương mại – đầu tư, mà là cơ chế chủ động kết nối nguồn lực toàn cầu nhằm mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

II. Nội dung: Thực tiễn và tiềm năng ngoại giao kinh tế của tỉnh Lâm Đồng

1. Kết quả đạt được

Sau sáp nhập, không gian phát triển của tỉnh Lâm Đồng được mở rộng, tạo sự kết nối giữa các lợi thế về nông nghiệp công nghệ cao, du lịch, công nghiệp chế biến, kinh tế biển, năng lượng tái tạo và dịch vụ logistics. Đây là nền tảng quan trọng để tỉnh triển khai ngoại giao kinh tế theo hướng đa ngành, đa lĩnh vực và mở rộng liên kết với các địa phương, doanh nghiệp, tổ chức và đối tác nước ngoài. Cụ thể:

Thứ nhất, quy mô và sức hấp dẫn của nền kinh tế được nâng lên, tạo nền tảng cho thu hút nguồn lực bên ngoài. Sáu tháng đầu năm 2026, kinh tế của tỉnh tiếp tục duy trì đà tăng trưởng; tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt khoảng 51,2 nghìn tỷ đồng, tăng 12,7% so với cùng kỳ. Tỉnh thu hút 35 dự án đầu tư mới, với tổng vốn đăng ký khoảng 56.118 tỷ đồng và 0,2 triệu USD, trong đó có 4 dự án FDI[2]. Kết quả này cho thấy dư địa và sức hấp dẫn đầu tư của Lâm Đồng sau sáp nhập đang được mở rộng, đồng thời tạo cơ sở để tỉnh đẩy mạnh ngoại giao kinh tế gắn với xúc tiến đầu tư.

Thứ hai, hoạt động thương mại và xuất khẩu tiếp tục khẳng định vai trò là kênh quan trọng của ngoại giao kinh tế. Kim ngạch xuất khẩu 6 tháng đầu năm 2026 ước đạt 1,6 tỷ USD[3]. Mặc dù còn chịu tác động của biến động thị trường quốc tế, kết quả trên phần nào cho thấy các sản phẩm hàng hóa của tỉnh đã có khả năng tiếp cận và duy trì thị trường nước ngoài. Đây là cơ sở để Lâm Đồng tiếp tục mở rộng thị trường, nâng cao chất lượng sản phẩm, phát triển thương hiệu và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Thứ ba, du lịch quốc tế trở thành một kênh quảng bá hình ảnh và mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại. Sáu tháng đầu năm 2026, tỉnh đón khoảng 11,99 triệu lượt khách, trong đó khách quốc tế khoảng 825 nghìn lượt, tăng 18,6% so với cùng kỳ[4]. Với lợi thế Đà Lạt và các điểm đến du lịch biển, sinh thái, văn hóa sau sáp nhập, Lâm Đồng có điều kiện kết hợp xúc tiến du lịch với xúc tiến thương mại, đầu tư và quảng bá hình ảnh địa phương, qua đó tạo hiệu ứng lan tỏa của ngoại giao kinh tế.

Thứ tư, không gian kinh tế mới tạo điều kiện hình thành các chuỗi liên kết có khả năng hướng ra thị trường quốc tế. Sự kết hợp giữa các vùng, khu vực cũ trước sáp nhập như:  nông nghiệp và du lịch Đà Lạt, thế mạnh công nghiệp - nông nghiệp của Đắk Nông và lợi thế kinh tế biển, cảng biển, du lịch biển, năng lượng tái tạo của khu vực Bình Thuận tạo ra khả năng hình thành chuỗi sản xuất - chế biến - logistics - xuất khẩu - du lịch. Đây là lợi thế khác biệt của Lâm Đồng mới trong thu hút đầu tư và hợp tác quốc tế.

Thứ năm, hợp tác khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số từng bước được chú trọng. Việc phát triển các nền tảng kết nối cung - cầu công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo tạo tiền đề để tỉnh mở rộng hợp tác với các đối tác có trình độ khoa học - công nghệ cao, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và sản phẩm địa phương.

2. Hạn chế

Bên cạnh những kết quả đạt được, ngoại giao kinh tế của tỉnh Lâm Đồng sau sáp nhập vẫn còn một số hạn chế như: quy mô và chất lượng thu hút FDI chưa tương xứng với tiềm năng. Mặc dù số lượng dự án đầu tư mới có chuyển biến, số dự án FDI còn hạn chế so với quy mô không gian kinh tế mới của tỉnh. Khả năng thu hút các dự án có công nghệ cao, công nghệ nguồn, có khả năng tạo chuỗi liên kết với doanh nghiệp trong tỉnh và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu vẫn cần được nâng cao.

Hoạt động xuất khẩu còn phụ thuộc nhiều vào một số nhóm sản phẩm và thị trường. Giá trị gia tăng của một số sản phẩm chưa cao, năng lực chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật của các thị trường khó tính còn hạn chế. Điều này làm cho khả năng chống chịu trước biến động của thị trường quốc tế chưa thật sự vững chắc.

Ngoài ra, liên kết giữa ngoại giao kinh tế với xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch chưa thật sự đồng bộ. Việc quảng bá hình ảnh địa phương, giới thiệu sản phẩm, tìm kiếm đối tác và thu hút đầu tư ở một số lĩnh vực vẫn cần được tổ chức theo hướng chuyên nghiệp, có trọng tâm và gắn với từng thị trường cụ thể. Đặc biệt, lợi thế sau sáp nhập chưa được chuyển hóa đầy đủ thành lợi thế cạnh tranh quốc tế. Lâm Đồng có không gian phát triển lớn và nhiều lợi thế bổ trợ, nhưng kết nối giữa các vùng kinh tế, hạ tầng logistics, hệ thống cung ứng và liên kết doanh nghiệp vẫn cần tiếp tục hoàn thiện. Đây là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thu hút các tập đoàn lớn và tham gia sâu vào chuỗi giá trị quốc tế.

3. Nguyên nhân của những kết quả đạt được và hạn chế

Về nguyên nhân của kết quả đạt được, trước hết là sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Trung ương và của tỉnh đối với hội nhập quốc tế, thu hút đầu tư, phát triển thương mại, du lịch và mở rộng quan hệ đối ngoại. Sau sáp nhập, quy mô thị trường, không gian phát triển và hệ thống lợi thế của tỉnh được mở rộng, tạo điều kiện thuận lợi để xây dựng chiến lược ngoại giao kinh tế có phạm vi rộng hơn. Bên cạnh đó, hệ thống doanh nghiệp từng bước phát triển, các sản phẩm nông nghiệp, du lịch và công nghiệp chế biến có khả năng tiếp cận thị trường bên ngoài ngày càng tốt hơn.

Về nguyên nhân của hạn chế, một mặt xuất phát từ những điểm nghẽn nội tại như hạ tầng giao thông và logistics chưa đồng bộ, năng lực cạnh tranh của một bộ phận doanh nghiệp còn hạn chế, quy mô doanh nghiệp nhỏ, năng lực đổi mới công nghệ và chế biến sâu chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của thị trường quốc tế. Mặt khác, sau sáp nhập, việc tổ chức lại không gian phát triển, đồng bộ cơ chế, chính sách và xây dựng phương thức phối hợp giữa các khu vực kinh tế cần có thời gian. Trong khi đó, môi trường kinh tế quốc tế biến động nhanh, cạnh tranh thu hút FDI ngày càng gay gắt và các yêu cầu về tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số và phát triển bền vững ngày càng cao.

III. Giải pháp

Từ thực trạng trên trong ngoại giao kinh tế của Lâm Đồng sau sáp nhập chúng ta thấy vừa có những kết quả bước đầu đáng ghi nhận, vừa đặt ra yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ về phương thức triển khai. Vấn đề cốt lõi trong giai đoạn tới là chuyển từ khai thác lợi thế sẵn có sang chủ động tạo lập lợi thế cạnh tranh mới, gắn ngoại giao kinh tế với thu hút đầu tư chất lượng cao, mở rộng thị trường xuất khẩu, phát triển du lịch quốc tế, chuyển giao công nghệ và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị khu vực, toàn cầu. Xuất phát từ nghiên cứu trên, tác giả mạnh dạn đề xuất một số giải pháp như sau:

Thứ nhất, hoàn thiện chiến lược ngoại giao kinh tế theo hướng tích hợp và có trọng tâm. Tỉnh cần xây dựng chiến lược ngoại giao kinh tế tổng thể, gắn kết chặt chẽ giữa đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân với xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch. Trên cơ sở không gian phát triển mới, cần xác định rõ các thị trường trọng điểm, đối tác chiến lược và lĩnh vực ưu tiên như nông nghiệp công nghệ cao, du lịch chất lượng cao, năng lượng tái tạo và công nghiệp chế biến sâu.

Thứ hai, nâng cao chất lượng thu hút đầu tư, đặc biệt là FDI có chọn lọc. Tỉnh cần chuyển từ thu hút đầu tư theo số lượng sang chú trọng chất lượng, ưu tiên các dự án có công nghệ cao, thân thiện môi trường, giá trị gia tăng lớn và có khả năng liên kết chuỗi với doanh nghiệp trong nước. Đồng thời, cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh và phát triển các khu, cụm công nghiệp, khu kinh tế ven biển theo hướng hiện đại.

Thứ ba, đẩy mạnh phát triển thương hiệu sản phẩm và mở rộng thị trường xuất khẩu. Lâm Đồng cần tập trung xây dựng và quảng bá thương hiệu cho các sản phẩm chủ lực như nông sản, cà phê, rau hoa công nghệ cao, sản phẩm chế biến và hàng hóa đặc trưng vùng biển. Đồng thời, tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, phát triển logistics, thương mại điện tử xuyên biên giới và mở rộng thị trường sang các khu vực tiềm năng như EU, Bắc Mỹ, Đông Bắc Á và Trung Đông.

Thứ tư, gắn ngoại giao kinh tế với phát triển du lịch và quảng bá hình ảnh địa phương. Du lịch cần được xác định là một trụ cột của ngoại giao kinh tế, kết hợp giữa du lịch sinh thái, du lịch biển, du lịch văn hóa và du lịch nông nghiệp. Tỉnh cần tăng cường tổ chức các sự kiện quốc tế, hội nghị, diễn đàn xúc tiến đầu tư – du lịch, qua đó nâng cao vị thế và hình ảnh Lâm Đồng như một điểm đến hấp dẫn, an toàn và thân thiện.

Thứ năm, phát triển nguồn nhân lực và nâng cao năng lực hội nhập quốc tế. Cần chú trọng đào tạo đội ngũ cán bộ làm công tác đối ngoại, xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch có trình độ chuyên môn cao, am hiểu luật pháp quốc tế và ngoại ngữ. Đồng thời, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

IV. Kết luận

Ngoại giao kinh tế của tỉnh Lâm Đồng sau sáp nhập đang đứng trước cả cơ hội lớn và thách thức không nhỏ. Việc mở rộng không gian phát triển đã tạo nền tảng quan trọng để tỉnh nâng cao vị thế trong khu vực và quốc tế, thu hút nguồn lực đầu tư, mở rộng thị trường và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành lợi thế cạnh tranh thực sự, Lâm Đồng cần tiếp tục đổi mới tư duy, hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và triển khai đồng bộ các giải pháp về ngoại giao kinh tế.

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc phát huy hiệu quả ngoại giao kinh tế không chỉ góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, mà còn khẳng định vai trò, vị thế của Lâm Đồng trong mạng lưới hợp tác khu vực và toàn cầu./.

ThS. Hoàng Thị Như Quỳnh

                                                                      Giảng viên - Khoa Lý luận cơ sở

Tài liệu tham khảo

1. Hỏi, đáp văn kiện Đại hội XIV của Đảng, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật.

2. Báo Lâm Đồng online, đăng ngày 03/7/2026, bài viết: Lâm Đồng họp báo thông tin tình hình KT - XH 6 tháng đầu năm 2026.

[1] Hỏi, đáp văn kiện Đại hội XIV của Đảng, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 203.

[2] Báo Lâm Đồng online, đăng ngày 03/7/2026, bài viết: Lâm Đồng họp báo thông tin tình hình KT - XH 6 tháng đầu năm 2026.

[3] Nguồn đã dẫn

[4] Nguồn đã dẫn