Tóm tắt: Kiểm tra, giám sát là chức năng lãnh đạo quan trọng của Đảng, góp phần giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương, phòng ngừa và xử lý vi phạm, xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh và củng cố niềm tin của Nhân dân. Bài viết khái quát thực tiễn công tác kiểm tra, giám sát của Đảng trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng, làm rõ những kết quả, hạn chế và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân trong thời gian tới.

Từ khóa: kiểm tra, giám sát, xây dựng Đảng, niềm tin của Nhân dân, Lâm Đồng…

1. Kiểm tra, giám sát - chức năng lãnh đạo quan trọng của Đảng

Trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, kiểm tra, giám sát luôn được xác định là một trong những chức năng lãnh đạo cơ bản, phương thức lãnh đạo quan trọng của Đảng. Không chỉ góp phần giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương trong Đảng, công tác này còn là “lá chắn” bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh ngăn chặn suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; qua đó nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đặc biệt coi trọng vai trò của công tác kiểm tra, giám sát. Người khẳng định: “Nếu tổ chức việc kiểm tra cho chu đáo thì cũng như có ngọn đèn “pha”. Bao nhiêu tình hình, bao nhiêu ưu điểm và khuyết điểm, bao nhiêu cán bộ chúng ta đều thấy rõ. Có thể nói rằng: Chín phần mười khuyết điểm trong công việc của chúng ta là vì thiếu sự kiểm tra”[1]. Người cũng chỉ rõ: “Có kiểm tra mới huy động tinh thần tích cực và lực lượng to tát của nhân dân, mới biết rõ năng lực và khuyết điểm của cán bộ, mới sửa chữa và giúp đỡ kịp thời”[2]. Những chỉ dẫn đó cho thấy, công tác kiểm tra, giám sát giúp cấp ủy và tổ chức đảng nắm chắc tình hình, đánh giá đúng việc thực hiện chủ trương, nghị quyết; phát hiện những ưu điểm để phát huy, nhân rộng; đồng thời nhận diện những hạn chế, khuyết điểm để kịp thời nhắc nhở, uốn nắn, phòng ngừa và xử lý vi phạm. Đây là cơ sở để giữ gìn sự đoàn kết, thống nhất, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng, đồng thời củng cố niềm tin, huy động sức mạnh của Nhân dân.

Kế thừa tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng ta qua các kỳ Đại hội luôn xác định rõ vai trò của công tác kiểm tra, giám sát trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Trong giai đoạn hiện nay, yêu cầu đặt ra đối với công tác này ngày càng cao. Nghị quyết số 05-NQ/TW, ngày 07/4/2026 về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng và Quy định số 21-QĐ/TW, ngày 11/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng tiếp tục khẳng định kiểm tra, giám sát là những chức năng lãnh đạo của Đảng; nhấn mạnh yêu cầu chủ động phát hiện sớm, phòng ngừa, ngăn chặn và khắc phục vi phạm ngay từ khi mới manh nha; bảo vệ cái đúng, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung và xử lý nghiêm minh, kịp thời những trường hợp vi phạm.

Như vậy, kiểm tra, giám sát không phải là khâu “đi sau” để xử lý sai phạm mà phải được thực hiện ngay từ đầu, thường xuyên, chủ động, từ sớm, từ xa, xuyên suốt trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Đây cũng chính là cơ sở quan trọng để tăng cường, củng cố niềm tin của Nhân dân.

2. Công tác kiểm tra, giám sát ở Đảng bộ tỉnh Lâm Đồng có nhiều chuyển biến, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân

Từ ngày 01/7/2025, tỉnh Lâm Đồng được hình thành trên cơ sở hợp nhất ba tỉnh Lâm Đồng, Đắk Nông, Bình Thuận; đồng thời thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Không gian phát triển mở rộng cùng với việc tăng cường phân cấp, phân quyền cho cấp xã đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác kiểm tra, giám sát, nhất là đối với những lĩnh vực trực tiếp liên quan đến quyền, lợi ích của người dân và những lĩnh vực dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Trong bối cảnh đó, bám sát sự chỉ đạo và hướng dẫn của Trung ương, Đảng bộ tỉnh Lâm Đồng đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai đồng bộ công tác kiểm tra, giám sát. Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 04-NQ/TU, ngày 29/12/2025, thông qua Chương trình kiểm tra, giám sát toàn khóa nhiệm kỳ 2025 - 2030 và Chương trình kiểm tra, giám sát năm 2026. Ngày 07/5/2026, Tỉnh ủy đã ban hành Chương trình hành động số 23-CTr/TU về thực hiện Nghị quyết số 05-NQ/TW, ngày 07/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng. Chương trình xác định rõ yêu cầu đổi mới phương thức kiểm tra, giám sát, chuyển mạnh sang phòng ngừa, cảnh báo; tăng cường giám sát thường xuyên và giám sát trên dữ liệu; tập trung kiểm tra những lĩnh vực nhạy cảm, dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; tăng cường kiểm soát tài sản, thu nhập và việc vận hành chính quyền địa phương 2 cấp.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, cấp ủy các cấp đã kiểm tra, giám sát việc chấp hành nghị quyết, chỉ thị, kết luận của đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước, những điều đảng viên không được làm, chấp hành nguyên tắc tổ chức hoạt động của Đảng, việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ… đối với 308 tổ chức đảng và 4.966 đảng viên; giám sát chuyên đề 151 tổ chức đảng và 1.409 đảng viên; kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm đối với 02 tổ chức đảng và 07 đảng viên. Qua kiểm tra, giám sát đã thi hành kỷ luật 06 đảng viên; các cấp ủy và chi bộ đã thi hành kỷ luật 49 đảng viên. Ủy ban kiểm tra các cấp kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm đối với 03 tổ chức đảng và 10 đảng viên; giám sát chuyên đề đối với 83 tổ chức đảng và 76 đảng viên [3]. Cùng với kiểm tra theo chương trình, công tác giám sát thường xuyên được chú trọng, nhất là đối với việc thực hiện các chủ trương về sắp xếp tổ chức và tinh gọn bộ máy, phân cấp, phân quyền, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp và những lĩnh vực nhạy cảm mà Nhân dân quan tâm. Qua đó, nhiều sai phạm được phát hiện, chấn chỉnh và xử lý kịp thời.

Những kết quả trên không chỉ góp phần giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương của Đảng mà còn tạo chuyển biến tích cực trong lãnh đạo, quản lý, điều hành của chính quyền các cấp. Trong cải cách hành chính, việc tăng cường kiểm tra, giám sát trách nhiệm của cơ quan, đơn vị và cán bộ, công chức trong giải quyết thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công đã góp phần nâng cao kỷ luật, kỷ cương, chất lượng phục vụ người dân. Nhờ đó năm 2025, tốc độ tăng trưởng kinh tế (GRDP) của tỉnh tăng 6,42% so với cùng kỳ năm trước, thu nhập bình quân đầu người đạt 105,24 triệu đồng/người, thu ngân sách nhà nước đạt 31.319 tỷ đồng (bằng 110,86% kế hoạch, tăng 9,59% so cùng kỳ) [4], các lĩnh vực văn hoá, xã hội đều có bước phát triển, an ninh, quốc phòng được bảo đảm, đời sống của Nhân dân được nâng lên; chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước (SIPAS) đạt 84,31%, xếp thứ 12/34 tỉnh, thành phố trong cả nước [5]. Đây là một trong những kết quả tích cực về chất lượng phục vụ người dân và hiệu quả quản trị hành chính; trong đó, việc tăng cường kỷ luật, kỷ cương và kiểm tra, giám sát trách nhiệm thực thi công vụ là một trong những yếu tố góp phần tạo nên kết quả này. Trong thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia, công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện các tiêu chí, quản lý và sử dụng nguồn lực, đầu tư kết cấu hạ tầng thiết yếu góp phần bảo đảm chương trình được thực hiện đúng mục tiêu, hạn chế thất thoát, lãng phí và huy động sự tham gia, đồng thuận của Nhân dân. Đặc biệt, việc kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các vi phạm trong quản lý đất đai, tài chính, đầu tư công, công tác cán bộ và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực đã tạo sức răn đe, phòng ngừa, thể hiện quyết tâm của Đảng bộ trong giữ vững kỷ luật, kỷ cương. Qua đó góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng, tăng cường sự đồng thuận xã hội và tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng - an ninh trên địa bàn.

3. Một số tồn tại, hạn chế

Bên cạnh kết quả đạt được, công tác kiểm tra, giám sát của Đảng trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng vẫn còn một số hạn chế cần khắc phục. Chất lượng và hiệu quả công tác ở một số cơ sở còn thấp; việc xác định nội dung, đối tượng kiểm tra thiếu trọng tâm, trọng điểm; khả năng chủ động phát hiện, xử lý vi phạm từ sớm còn hạn chế. Một số vụ việc, vấn đề nổi cộm được dư luận quan tâm chưa được kiểm tra, giải quyết kịp thời; việc khắc phục khuyết điểm sau kiểm tra và giải quyết đơn, thư khiếu nại, tố cáo ở một số nơi còn chậm, chưa đúng quy định.

Đánh giá về một số tồn tại, hạn chế trong công tác kiểm tra, giám sát, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Lâm Đồng lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 cũng thẳng thắn nhìn nhận: “Kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm trong Đảng chưa nghiêm; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hiệu quả thấp. Nhiều cán bộ chủ chốt của tỉnh bị xử lý kỷ luật, ảnh hưởng đến uy tín của Đảng bộ, chính quyền địa phương” [6]. Thực tế này đặt ra yêu cầu cần tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức kiểm tra, giám sát; nâng cao tính chủ động, kịp thời và hiệu quả trong phát hiện, phòng ngừa, xử lý vi phạm, qua đó góp phần giữ vững kỷ luật, kỷ cương của Đảng và củng cố niềm tin của Nhân dân.

4. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân

Để góp phần đạt mục tiêu“Xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh; lãnh đạo phát triển toàn diện, lấy ổn định làm nền tảng, lấy phát triển kinh tế - xã hội là nhiệm vụ trung tâm, lấy hạnh phúc và ấm no của Nhân dân là mục tiêu phấn đấu; đến năm 2030, tỉnh Lâm Đồng trở thành tỉnh phát triển khá, là một trong những cực tăng trưởng năng động của khu vực trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc” [7] và củng cố niềm tin vững chắc của Nhân dân, trong thời gian tới, công tác kiểm tra, giám sát cần tiếp tục được đổi mới mạnh mẽ. Trong đó, tập trung vào một số giải pháp sau:

Một là, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng và cán bộ, đảng viên về công tác kiểm tra, giám sát. Cấp ủy phải đưa công tác kiểm tra, giám sát vào chương trình lãnh đạo thường xuyên; gắn kiểm tra, giám sát với việc thực hiện nghị quyết, nhiệm vụ chính trị, công tác cán bộ và trách nhiệm nêu gương. Đồng thời, tăng cường bồi dưỡng nghiệp vụ, cập nhật các quy định mới của Đảng cho đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ cấp cơ sở trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Hai là, phát huy vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu, ban thường vụ cấp ủy, UBKT các cấp và từng đảng viên trong công tác kiểm tra, giám sát. Người đứng đầu cấp ủy, cơ quan, đơn vị phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về công tác kiểm tra, giám sát trong phạm vi phụ trách; chủ động nắm tình hình, phát hiện và xử lý những vấn đề phát sinh, không để vi phạm nhỏ gây hậu quả ít nghiêm trọng trở thành vi phạm lớn; nghiêm túc tiếp thu, khắc phục những sai phạm, khuyết điểm được chỉ ra trong các kết luận thanh tra, kiểm tra, không để vi phạm kéo dài trở thành một tình trạng của cả hệ thống. Đồng thời, nâng cao trách nhiệm tự kiểm tra, tự giám sát của tổ chức đảng và cán bộ, đảng viên.

Ba là, thực hiện đồng bộ giữa kiểm tra và giám sát với thi hành kỷ luật của Đảng theo phương châm: “Giám sát phải mở rộng” để kịp thời nhắc nhở, cảnh báo, chủ động phòng ngừa vi phạm, “kiểm tra phải có trọng tâm, trọng điểm” tập trung vào những lĩnh vực, địa bàn dễ xảy ra vi phạm; từng bước chuyển từ thụ động sang chủ động nắm chắc tình hình, không để có “khoảng trống”, “vùng tối”. “Chuyển mạnh trọng tâm công tác sang giám sát thường xuyên, giám sát chủ động, cảnh báo sớm, phòng ngừa từ xa. Chủ động giám sát ngay từ đầu và xuyên suốt trên mọi mặt công tác lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện các nghị quyết, chỉ thị, kết luận, quyết định của cấp ủy các cấp, đặc biệt trong việc triển khai các chủ trương, quyết sách lớn mang tính đột phá của Đảng về phát triển đất nước thời gian gần đây” [8] theo đúng tinh thần ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật của Đảng năm 2025 và nhiệm kỳ Đại hội lần thứ XIII của Đảng. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm phải kịp thời kiểm tra, xác minh, kết luận khách quan, toàn diện; trường hợp có vi phạm phải xử lý kỷ luật nghiêm minh, công bằng, không có vùng cấm, không có ngoại lệ; đồng thời, phải bảo vệ cái đúng, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm. Sau xử lý kỷ luật phải theo dõi, đôn đốc việc khắc phục hậu quả, sửa chữa khuyết điểm, ngăn ngừa tái phạm và xem xét trách nhiệm của tổ chức, cá nhân có liên quan.

Bốn là, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác kiểm tra, giám sát; từng bước chuyển công tác kiểm tra, giám sát sang “giám sát trên dữ liệu, kiểm tra trên dữ liệu”. Đây không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn giúp nâng cao tính minh bạch, kịp thời phát hiện dấu hiệu vi phạm, đáp ứng yêu cầu quản trị hiện đại trong kỷ nguyên số.

Năm là, củng cố, kiện toàn, xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm tra có trình độ chuyên môn nghiệp vụ, nắm vững và thực hiện đúng các nguyên tắc, quy định của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; có đủ phẩm chất, bản lĩnh, tinh thần trách nhiệm và dũng khí đấu tranh trong thực thi nhiệm vụ. Bồi dưỡng về phương pháp và kỹ năng làm việc cho cán bộ làm công tác kiểm tra, bảo đảm tính chuyên nghiệp, sự nghiêm túc, nghiêm minh trong quá trình thực thi công vụ. 

Sáu là, thực hiện công khai, minh bạch và giải trình trước Nhân dân trong công tác kiểm tra, giám sát; phát huy vai trò giám sát, phản biện của MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội, cơ quan báo chí và Nhân dân. Tăng cường tiếp nhận, xử lý và chủ động cung cấp thông tin phù hợp về nội dung, kết quả kiểm tra, giám sát, việc khắc phục những hạn chế, vi phạm sau kiểm tra; kịp thời giải trình những vấn đề Nhân dân quan tâm. Phát huy vai trò của báo chí trong thông tin, phản ánh, phát hiện những vấn đề từ thực tiễn; đồng thời phát huy vài trò giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội; bảo vệ người phản ánh đúng, khuyến khích Nhân dân tham gia giám sát và theo dõi việc khắc phục sau kiểm tra. Qua đó, tăng tính công khai, minh bạch, nâng cao trách nhiệm của tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên và góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và hệ thống chính trị.

Công tác kiểm tra, giám sát không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên mà còn là giải pháp quan trọng giữ vững sự trong sạch của Đảng, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới. Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen, công tác kiểm tra, giám sát càng cần được đổi mới mạnh mẽ cả về nội dung và phương thức thực hiện. Đối với tỉnh Lâm Đồng, trong điều kiện tỉnh mới được hình thành sau hợp nhất, quy mô lớn hơn, địa bàn rộng hơn và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, yêu cầu kiểm tra, giám sát càng trở nên cấp thiết. Việc nâng cao chất lượng công tác kiểm tra, giám sát sẽ góp phần xây dựng Đảng bộ ngày càng trong sạch, vững mạnh; củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và tạo nền tảng quan trọng để thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới./.

Đặng Liễu - GV Khoa XDĐ

Tài liệu trích dẫn

[1] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t.5, tr.637.

[2] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t.5, tr.336.

[3] Tỉnh ủy Lâm Đồng: Báo cáo số 324-BC/TU, ngày 30/6/2026, Báo cáo tình hình thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh, công tác xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị 6 tháng đầu năm; phương hướng, nhiệm vụ Quý III và 6 tháng cuối năm 2026.

[4] Thống kê tỉnh Lâm Đồng: Thông cáo báo chí tình hình kinh tế - xã hội năm 2025 tỉnh Lâm Đồng, ngày 06/01/2026.

[5] UBND tỉnh Lâm Đồng: Báo cáo số 314/BC-UBND, ngày 17/6/2026, Báo cáo công tác cải cách hành chính 6 tháng đầu năm 2026 và phương hướng, nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026 tỉnh Lâm Đồng.

[6], [7] Đảng bộ tỉnh Lâm Đồng: Nghị quyết số 01-NQ/ĐH, ngày 11/10/2025, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Lâm Đồng lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030.

[8] Báo Chính phủ điện tử: “Tổng Bí thư Tổ Lâm: Không để có “khoảng trống”, “vùng tối” mà công tác kiểm tra, giám sát của Đảng không vươn tới được”, ngày 24/11/2025, https://baochinhphu.vn/tong-bi-thu-to-lam-khong-de-co-khoang-trong-vung-toi-ma-cong-tac-kiem-tra-giam-sat-cua-dang-khong-vuon-toi-duoc-102251124153826343.htm