Tóm tắt: Việc tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp tại tỉnh Lâm Đồng có ý nghĩa quan trọng trong tinh gọn bộ máy, tăng cường phân cấp, phân quyền, nâng cao hiệu lực quản trị và chất lượng phục vụ Nhân dân. Tuy nhiên, lợi dụng những khó khăn phát sinh trong quá trình vận hành, nhất là về quản lý địa bàn rộng, kiện toàn tổ chức bộ máy sau hợp nhất, năng lực cán bộ, cơ sở vật chất và hạ tầng số, các thế lực thù địch, cơ hội chính trị đã xuyên tạc, phủ nhận hiệu quả của mô hình, gây hoài nghi về tính đúng đắn của chủ trương. Trên cơ sở nhận diện các luận điệu xuyên tạc và phân tích kết quả thực tiễn tại Lâm Đồng, bài viết góp phần bác bỏ các quan điểm sai trái, đồng thời khẳng định kết quả bước đầu của chính quyền địa phương 2 cấp trên địa bàn tỉnh.

Từ khóa: Chính quyền địa phương 2 cấp; Lâm Đồng; luận điệu xuyên tạc.

1. Nhận diện những luận điệu xuyên tạc

Thứ nhất, lợi dụng đặc thù là tỉnh có diện tích lớn nhất cả nước để gây hoài nghi về nguy cơ “xa dân”, phát sinh “khoảng trống” trong quản lý nhà nước, phục vụ Nhân dân.

Sau sáp nhập, tỉnh Lâm Đồng có diện tích 24.233,07 km², lớn nhất cả nước, dân số hơn 3,9 triệu người với 124 đơn vị hành chính cấp xã; Không gian quản lý rộng, trải dài từ vùng núi Tây Nguyên xuống duyên hải Nam Trung Bộ và giáp biên giới Campuchia tạo nên địa bàn có tính chất vừa miền núi, vừa ven biển, vừa biên giới; Dân cư phân bố trên nhiều khu vực, điều kiện kinh tế - xã hội giữa các địa bàn có sự khác biệt... Lợi dụng những đặc điểm này, các thế lực thù địch, cơ hội chính trị đã tập trung khai thác, khoét sâu những khó khăn để suy diễn rằng với địa bàn có diện tích lớn nhất cả nước, cấp tỉnh sẽ khó bao quát, nắm bắt và xử lý kịp thời các vấn đề từ cơ sở trong khi cấp xã phải tiếp nhận nhiều nhiệm vụ, dễ rơi vào tình trạng quá tải, không đủ năng lực thực thi. Thủ đoạn nổi bật là đồng nhất khoảng cách địa lý với khoảng cách giữa chính quyền và Nhân dân: địa bàn càng rộng thì chính quyền càng “xa dân”, khả năng tiếp cận dịch vụ công của người dân càng bị hạn chế; trong khi đó để đến được các cơ quan chức năng, Trung tâm Phục vụ hành chính công người dân buộc phải di chuyển xa hơn, thời gian chờ đợi lâu hơn và như thế có nghĩa là “sự phục vụ” thực chất không đạt được kết quả. Từ đó làm sai lệch bản chất của quá trình tổ chức, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, làm suy giảm niềm tin, sự đồng thuận của Nhân dân và hạ thấp uy tín lãnh đạo của Đảng.

Thứ hai, thổi phồng những khó khăn sau sáp nhập để quy kết bộ máy chính quyền thiếu thống nhất, vận hành kém hiệu quả.

Việc sáp nhập ba tỉnh Lâm Đồng, Bình Thuận và Đắk Nông đồng thời với tổ chức triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã đặt ra yêu cầu sắp xếp, kiện toàn lại toàn bộ hệ thống tổ chức và phương thức vận hành của bộ máy chính quyền mới, bao gồm cơ cấu tổ chức, bố trí đội ngũ cán bộ và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị. Đây là quá trình có khối lượng công việc lớn, liên quan trực tiếp đến tổ chức, con người và phương thức vận hành của các cơ quan, đơn vị. Lợi dụng những khó khăn phát sinh trong giai đoạn đầu vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, các phần tử cơ hội chính trị đã thổi phồng những vướng mắc, phóng đại sự chưa đồng bộ ở một số khâu để quy kết bộ máy mới là sự “ghép nối” cơ học, là “hình thức” hay chỉ là “bình mới rượu cũ”. Chúng cố tình quy kết sự khác biệt về điều kiện tổ chức, nguồn lực và phương thức vận hành giữa các địa bàn là biểu hiện của sự thiếu thống nhất, phân công chồng chéo; những khó khăn trong quá trình kiện toàn bộ máy bị xem là dấu hiệu của sự bất ổn với mục đích sâu xa gây hoài nghi về tính đúng đắn của chủ trương và hiệu quả của việc tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng.

Thứ ba, lợi dụng những vấn đề phát sinh trong chuyển đổi số để xuyên tạc hiệu quả vận hành của chính quyền địa phương 2 cấp.

Một thủ đoạn được các thế lực thù địch, phần tử cơ hội chính trị khai thác là lợi dụng những khó khăn trong chuyển đổi số và triển khai Đề án 06 để phủ nhận hiệu quả vận hành của chính quyền địa phương 2 cấp trên địa bàn tỉnh. Chúng cố tình xuyên tạc bản chất của chuyển đổi số, quy kết việc ứng dụng dữ liệu dân cư, định danh điện tử và dịch vụ công trực tuyến thành sự thay đổi thuần túy về phương tiện, kỹ thuật, không tạo ra chuyển biến thực chất trong phương thức quản lý và giải quyết công việc. Đồng thời, chúng tạo dựng nhận thức sai lệch rằng người dân, doanh nghiệp vẫn phải phụ thuộc vào cán bộ thực thi, thậm chí phải thực hiện song song quy trình trực tiếp và trực tuyến; từ đó quy kết chuyển đổi số không làm giảm thủ tục mà còn gia tăng rào cản và chi phí thực hiện.

Những hạn chế như dữ liệu có thời điểm chưa đồng bộ, hệ thống công nghệ còn bất cập, kỹ năng số của một bộ phận cán bộ và người dân còn hạn chế tiếp tục bị khai thác, thổi phồng để quy kết chính quyền thiếu năng lực quản trị, thiếu minh bạch và chưa đáp ứng yêu cầu phục vụ người dân, doanh nghiệp. Từ đó, chúng suy diễn rằng chuyển đổi số không những không hạn chế cơ chế “xin - cho” mà còn làm phát sinh nhũng nhiễu, tiêu cực, qua đó gieo rắc hoài nghi, phủ nhận ý nghĩa của chuyển đổi số đối với cải cách nền hành chính và hiệu quả hoạt động của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Mặt khác thông qua các trang mạng xã hội có máy chủ đặt ở nước ngoài, các thế lực thù địch đồng loạt đưa tin rằng việc tích hợp thông tin công dân vào Căn cước công dân điện tử (VNeID) và Căn cước gắn chip thực chất là cách để Nhà nước kiểm soát mọi hoạt động đời tư của công dân, như vậy là xâm phạm đời tư và người dân luôn ở trạng thái bị theo dõi, tạo ra sự hoài nghi trong Nhân dân.

2. Cơ sở thực tiễn phản bác các luận điệu xuyên tạc chủ trương thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng

Thứ nhất, quy mô địa bàn rộng không đồng nghĩa với chính quyền “xa dân” và phát sinh “khoảng trống” trong quản lý nhà nước, phục vụ Nhân dân.

Việc suy diễn với quy mô địa bàn rộng của tỉnh Lâm Đồng tất yếu làm gia tăng khoảng cách giữa chính quyền với Nhân dân và tạo ra “khoảng trống” trong quản lý nhà nước là cách tiếp cận phiến diện, thiếu cơ sở khoa học bởi đã đồng nhất quy mô, phạm vi quản lý với hiệu quả tổ chức, điều hành và năng lực quản trị của chính quyền địa phương. Trong tổ chức và vận hành chính quyền địa phương theo mô hình 2 cấp, mức độ “gần dân” không thể được đánh giá đơn thuần bằng khoảng cách địa lý từ nơi cư trú của người dân đến trụ sở cơ quan hành chính mà phải được xem xét thông qua khả năng người dân tiếp cận chính quyền, mức độ công việc được giải quyết ngay tại cơ sở, thời gian xử lý thủ tục và chất lượng phục vụ Nhân dân. Vì vậy, quy mô địa bàn rộng có thể đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực quản lý, điều hành nhưng phải là căn cứ để khẳng định chính quyền sẽ “xa dân” hơn hoặc quản lý kém hiệu quả.

Thực tiễn hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại Lâm Đồng cho thấy, việc kết thúc hoạt động của cấp huyện không làm phát sinh “khoảng trống” trong thực hiện thẩm quyền quản lý nhà nước, mà gắn với quá trình phân định và tổ chức lại thẩm quyền theo hướng tăng cường phân cấp, phân quyền và nâng cao vai trò của chính quyền cấp xã. Hiện cấp xã được giao thực hiện 1.107 nhiệm vụ thuộc thẩm quyền giải quyết, gồm 1.029 nhiệm vụ do Trung ương phân quyền, 22 nhiệm vụ do UBND tỉnh và Chủ tịch UBND tỉnh phân cấp, 56 nhiệm vụ do UBND tỉnh ủy quyền [1]. Cùng với đó, HĐND và UBND tỉnh tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế phân cấp, ủy quyền đối với các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của địa phương. Những kết quả này cho thấy thẩm quyền quản lý nhà nước không bị gián đoạn hoặc bỏ trống sau khi tổ chức lại mô hình mà được xác định, chuyển giao và thực hiện bởi các cấp có trách nhiệm, qua đó bảo đảm hoạt động quản lý được duy trì liên tục, thống nhất, thông suốt, đảm bảo phục vụ Nhân dân.

Kết quả giải quyết thủ tục hành chính là cơ sở bác bỏ suy diễn về sự “xa dân”. Sau một năm, toàn tỉnh tiếp nhận 1.190.533 hồ sơ, giải quyết 1.111.912 hồ sơ; trong đó 1.084.842 hồ sơ đúng và trước hạn, đạt 97,57%. Hồ sơ trực tuyến đạt 949.542, chiếm 79,76% [2]. Điển hình như tại phường Phú Thủy đã thực hiện mô hình cải cách hành chính “4 tại chỗ”, “hồ sơ không giấy”, “hồ sơ phi địa giới hành chính”, “một thủ tục ba kết quả” góp phần rút ngắn thời gian giải quyết, nâng cao tính minh bạch và giảm chi phí cho người dân, doanh nghiệp. Trong năm 2025, phường đã tiếp nhận gần 8.000 hồ sơ, trong đó 99,78% được xử lý đúng và trước hạn; mức số hóa đạt trên 99,9% và toàn bộ kết quả được trả dưới dạng điện tử [3]. Đối với Đảng ủy phường B’Lao thực hiện mô hình “Trung tâm Phục vụ hành chính công thân thiện” với quyết tâm thực hiện tốt khẩu hiệu “4 xin (xin chào, xin lỗi, xin cảm ơn, xin phép), 4 luôn (luôn mỉm cười, luôn nhẹ nhàng, luôn lắng nghe, luôn giúp đỡ)”. Đồng thời đã xử lý 9.587 trên tổng số 9.593 hồ sơ tiếp nhận, 99,2% hoàn thành trước thời hạn [4].

Trong điều kiện phạm vi quản lý rộng, kết quả xử lý số lượng lớn hồ sơ với tỷ lệ đúng và trước hạn cao cho thấy hoạt động hành chính ở cơ sở vẫn được duy trì ổn định, đáp ứng yêu cầu kịp thời và ngày càng theo hướng hiện đại. Hiện 100% cơ quan nhà nước từ cấp tỉnh đến cấp xã đã kết nối mạng truyền số liệu chuyên dùng; Trung tâm tích hợp dữ liệu của tỉnh có 98 máy chủ vật lý, 227 máy chủ ảo, dung lượng lưu trữ 465 TB. Tỉnh đã cung cấp 1.140 dịch vụ công trực tuyến toàn trình trên Cổng Dịch vụ công quốc gia và triển khai thanh toán trực tuyến đối với 100% thủ tục hành chính có nghĩa vụ tài chính... Những nền tảng này góp phần mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ công, nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành và giảm những hạn chế do khoảng cách địa lý đặt ra. Những kết quả đó là căn cứ trực tiếp bác bỏ luận điệu cho rằng đặc thù diện tích lớn của Lâm Đồng tất yếu làm chính quyền “xa dân” hoặc tạo ra “khoảng trống” trong quản lý nhà nước.

Thứ hai, tổ chức lại bộ máy theo hướng tinh gọn, thống nhất là cơ sở thực tiễn bác bỏ những quy kết về sự kém hiệu quả sau sắp xếp.

Việc sáp nhập ba tỉnh Lâm Đồng, Bình Thuận và Đắk Nông gắn với tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp là quá trình sắp xếp, tổ chức lại bộ máy trên quy mô lớn, đòi hỏi đồng thời kiện toàn cơ cấu tổ chức, bố trí đội ngũ cán bộ, thống nhất phương thức làm việc và bảo đảm sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan, đơn vị. Trong giai đoạn đầu sau sắp xếp, việc phát sinh một số vướng mắc về bố trí nhân sự, phân định chức năng, nhiệm vụ, thống nhất quy trình công tác và tổ chức phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị là khó tránh khỏi. Tuy nhiên, việc thổi phồng các khó khăn này để quy kết bộ máy mới vận hành thiếu thống nhất và kém hiệu quả là cách đánh giá phiến diện, không phản ánh đúng bản chất, cố tình phủ nhận toàn bộ kết quả từ thực tiễn của bộ máy chính quyền 2 cấp.

Sau hơn một năm vận hành, thực tiễn đã cho thấy quá trình sáp nhập không dừng ở việc cộng gộp ba bộ máy cũ, mà đã hình thành một cơ cấu tổ chức mới theo hướng tinh gọn, xác lập lại chức năng, nhiệm vụ và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị. Từ 42 cơ quan chuyên môn với 263 phòng, ban trực thuộc của ba tỉnh trước sắp xếp, bộ máy UBND tỉnh Lâm Đồng mới được tổ chức lại còn 14 sở, ngành và 2 tổ chức tương đương. Như vậy đã giảm được 26 cơ quan, tương ứng 61,9%; số phòng, ban trực thuộc giảm từ 263 xuống còn 102, tương ứng 61,2%. Đối với các cơ quan tham mưu, giúp việc Tỉnh ủy, trước sắp xếp, ba tỉnh có tổng số 15 cơ quan với 78 phòng chuyên môn; sau sắp xếp, Tỉnh ủy Lâm Đồng còn 5 cơ quan tham mưu, giúp việc với 24 phòng chuyên môn, giảm 54 phòng với tỷ lệ là 69,2% [5]. Những thay đổi rõ rệt về quy mô và cơ cấu tổ chức đã bác bỏ luận điệu quy kết của các thế lực thù địch khi cho rằng chỉ là sự “thay tên, giữ nguyên bộ máy”, “bình mới rượu cũ”. Thực chất, đây là quá trình tổ chức lại hệ thống theo hướng tinh gọn đầu mối, cơ cấu lại các cơ quan và thiết lập phương thức vận hành thống nhất hơn. Đáng chú ý, những vướng mắc phát sinh trong giai đoạn đầu không bị buông lỏng hoặc kéo dài, mà được nhận diện, theo dõi và từng bước xử lý ngay trong quá trình vận hành. Khi cấp xã gặp khó khăn trong bố trí nhân lực và tiếp nhận khối lượng nhiệm vụ mới, Ban Thường vụ Tỉnh ủy, UBND tỉnh đã chỉ đạo rà soát và tăng cường nguồn lực hỗ trợ cơ sở. Ngày 01/8/2025, tỉnh triển khai chương trình “Chúng tôi là cán bộ xã”, tăng cường, biệt phái 730 cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang về hỗ trợ cấp xã; đồng thời phối hợp với VNPT bố trí thêm 150 cán bộ kỹ thuật hỗ trợ ứng dụng công nghệ thông tin tại các xã, phường. Sau đó, tỉnh tiếp tục thực hiện nhiều hình thức điều động, tiếp nhận, biệt phái cán bộ nhằm khắc phục tình trạng thừa, thiếu nhân lực giữa các cấp, các cơ quan và địa bàn.

Những kết quả trên cho thấy, các vướng mắc ban đầu không phải là biểu hiện của một bộ máy “bất ổn” hay “kém hiệu quả”, mà là những vấn đề phát sinh trong quá trình chuyển đổi và đã được chủ động nhận diện, xử lý trong thực tiễn. Chính khả năng phát hiện, điều chỉnh và khắc phục những vấn đề phát sinh cho thấy bộ máy mới đang từng bước thích ứng và hoàn thiện. Do đó, việc lấy những khó khăn phát sinh trong giai đoạn đầu làm căn cứ phủ nhận tính thống nhất và hiệu quả của mô hình là cách đánh giá phiến diện, không phản ánh đầy đủ quá trình điều chỉnh, hoàn thiện và những kết quả đã được thực tiễn chứng minh tại Lâm Đồng.

Thứ ba, việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý nhà nước, phục vụ Nhân dân gắn với Đề án 06 về phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030 đã tạo ra những thay đổi lớn, khắc phục được cơ chế xin-cho và tiêu cực, bất cập trong giải quyết công việc với người dân, doanh nghiệp.

Hiện nay, chuyển đổi số đang trở thành công cụ quan trọng để hỗ trợ quản lý, điều hành và cung ứng dịch vụ công trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng. Đồng thời, tạo chuyển biến rõ nét trong phương thức giải quyết thủ tục hành chính theo hướng số hóa quy trình, khai thác dữ liệu và giảm sự phụ thuộc vào xử lý trực tiếp trong quá trình vận hành chính quyền địa phương 2 cấp. Từ ngày 01/7/2025 đến nay, Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính được sử dụng thống nhất từ cấp tỉnh đến cấp xã để tiếp nhận, giải quyết và theo dõi thủ tục trên môi trường điện tử. Trong thời gian qua, có hơn 1,5 triệu văn bản được trao đổi điện tử; 93,77% văn bản đi trên toàn hệ thống được ký số [6]. Hệ thống thông tin báo cáo của tỉnh cũng đã tích hợp đăng nhập bằng tài khoản định danh điện tử VNeID, từng bước hình thành phương thức quản lý, điều hành dựa trên dữ liệu. Bên cạnh đó, tỷ lệ số hóa hồ sơ, kết quả giải quyết thủ tục hành chính đạt 93,34%, tỷ lệ khai thác, sử dụng lại thông tin, dữ liệu đã số hóa đạt 83,93% [7]; người dân, doanh nghiệp không phải cung cấp lại những thông tin, giấy tờ đã có trong các cơ sở dữ liệu quốc gia hoặc cơ sở dữ liệu chuyên ngành theo quy định. Tỉnh đồng thời tiếp tục đầu tư trang thiết bị phục vụ hoạt động của chính quyền cấp xã gắn với triển khai Đề án 06, tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu phục vụ quản lý và giải quyết thủ tục hành chính…

Những kết quả đạt được trong thực tiễn là căn cứ bác bỏ các luận điệu xuyên tạc cho rằng việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp chỉ mang tính “hình thức” hoặc làm gia tăng cơ chế “xin - cho”. Thực tế tại Lâm Đồng cho thấy, phương thức quản trị và cung ứng dịch vụ công đang có những chuyển biến theo hướng hiện đại, minh bạch hơn. Việc đẩy mạnh số hóa, khai thác và sử dụng dữ liệu đã góp phần chuẩn hóa quy trình giải quyết thủ tục hành chính, xác định rõ tiến độ, trách nhiệm xử lý ở từng khâu, qua đó nâng cao tính công khai, minh bạch và khả năng kiểm soát trong thực thi công vụ.

3. Kết luận

Từ thực tiễn vận hành tại Lâm Đồng có thể khẳng định, hiệu quả của chính quyền địa phương 2 cấp phải được kiểm chứng bằng kết quả trong thực tế, trước hết ở khả năng bảo đảm hoạt động quản lý liên tục, thông suốt và nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân. Những kết quả bước đầu đạt được đã tạo cơ sở thực tiễn để bác bỏ các luận điệu xuyên tạc cho rằng mô hình làm chính quyền “xa dân”, tạo “khoảng trống” quản lý nhà nước hoặc dẫn đến bộ máy thiếu thống nhất, kém hiệu quả. Vì vậy, cần tiếp tục nâng cao hiệu quả vận hành, kịp thời khắc phục những hạn chế phát sinh và lấy sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo là cách thiết thực nhất để khẳng định tính đúng đắn của chủ trương, đồng thời tạo cơ sở vững chắc cho việc nhận diện và bác bỏ các luận điệu sai trái, xuyên tạc của các thế lực thù địch.

ThS. Hoàng Thị Thắm

Khoa Lý luận cơ sở

Tài liệu trích dẫn

[1][2][3][4][5][6][7]: Tỉnh ủy Lâm Đồng (2026): Báo cáo số 297-QĐ/TU ngày 4/6/2026 của Tỉnh ủy Lâm Đồng về sơ kết 01 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.