Công tác dân vận ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) đóng vai trò quan trọng, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững ổn định an ninh chính trị, quốc phòng. Thời gian qua, Tỉnh Lâm Đồng đã có những mô hình, cách làm sáng tạo, hiệu quả, đồng thời phát huy tốt vai trò lãnh đạo của các cấp ủy trong việc thực hiện công tác dân vận.

      Lâm Đồng có 27% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, với 47 dân tộc anh em cùng sinh sống đoàn kết, bình đẳng, tôn trọng và giúp nhau cùng phát triển. Toàn tỉnh có 66 xã và 468 thôn có tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 20%. Trong đó, 127 thôn và 18 xã có tỷ lệ trên 80%.

     Thực hiện Chỉ thị số 49-CT/TW, ngàỵ 09/11/2015 của Ban Bí thư Trung ương Đảng (khóa XI) về “Tăng cường và đổi mới công tác dân vận của Đảng ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số”, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã chỉ đạo các đảng đoàn, ban cán sự đảng, các ban của Tỉnh ủy, các huyện ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Tỉnh ủy xây dựng chương trình, kế hoạch, văn bản cụ thể để chỉ đạo, lãnh đạo triển khai Chỉ thị số 49-CT/TW. Cấp ủy các xã, phường, thị trấn đã xây dựng kế hoạch thực hiện, phổ biến, quán triệt đến từng chi bộ, đảng viên, cán bộ, công chức, đảng viên, đoàn viên, hội viên thông qua các cuộc họp, hội nghị, giao ban hoặc lồng ghép, kết hợp với việc quán triệt triển khai nhiệm vụ chính trị tại địa phương, đơn vị. Tỉnh quan tâm, chú trọng triển khai các phong trào, cuộc vận động như: “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”; “Toàn xã hội tham gia xóa nhà tạm”, đẩy mạnh Phong trào thi đua "Dân vận khéo” và "Dân vận khéo” trong xây dựng nông thôn mới; vận động nhân dân tích cực tham gia hiệu quả cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, "gia đình, thôn, xã văn hóa”.

 Thực hiện phương châm hướng về cơ sở, gần dân, sát dân, nắm bắt và lắng nghe tâm tư nguyện vọng của nhân dân, các ban, ngành, Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) và các đoàn thể chính trị - xã hội từ tỉnh đến cơ sở đã tập hợp đồng bào DTTS vào việc xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân; quan tâm chăm lo, bảo vệ quyền lợi, lợi ích thiết thực của đoàn viên, hội viên. Chú trọng xây dựng lực lượng đoàn viên, hội viên nòng cốt, đặc biệt là tăng cường và phát huy tốt vai trò già làng, người có uy tín, các vị chức sắc trong các hoạt động xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, trong các phong trào thi đua, các cuộc vận động nhân dân. Đến nay, đồng bào DTTS đã có những thay đổi tập quán sản xuất, biết tổ chức, liên kết trong phát triển kinh tế, hiểu và tham gia bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc, xoá bỏ những phong tục, tập quán lạc hậu. Tình trạng tảo hôn, thách cưới, hôn nhân cận huyết thống, tổ chức tang lễ linh đình, dài ngày... đã giảm đáng kể.

Lực lượng vũ trang trên địa bàn toàn tỉnh đã chủ động tham mưu cho cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương, các sở, ban, ngành và các đoàn thể chính trị - xã hội từ tỉnh đến cơ sở tuyên truyền, vận động đồng bào các DTTS thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước. Thường xuyên tham gia làm đường giao thông nông thôn, xây nhà tình nghĩa, giúp nhân dân làm kinh tế, tham gia khám chữa bệnh, thực hiện tốt công tác kêu gọi thanh niên trong độ tuổi đăng ký khám tuyển nghĩa vụ quân sự; tập trung đẩy mạnh công tác giáo dục, nâng cao ý thức cảnh giác cách mạng trong cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân nhất là các tầng lớp nhân dân trong vùng đồng bào DTTS hiểu rõ về âm mưu “Diễn biến hòa bình” bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch. Bên cạnh đó, chú trọng xây dựng và nhân rộng nhiều điển hình tiên tiến trong phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, dân vận khéo trên lĩnh vực an ninh trật tự trong vùng đồng bào DTTS, góp phần vô hiệu hóa hoạt động nhen nhóm thành lập "Hội dân oan” tại địa phương. Đấu tranh, bóc gỡ các đối tượng là người DTTS tham gia tổ chức phản động "Việt Tân", ngăn chặn nhiều hoạt động tôn giáo trái pháp luật, lấn chiếm đất rừng, di dân về làng cũ trong vùng đồng bào DTTS.

      Công tác đào tạo, bồi dưỡng và bố trí cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức là người đồng bào DTTS ngày càng được quan tâm. Đến nay, tổng số cán bộ, công chức người DTTS trên địa bàn tỉnh là 623 người, số lượng viên chức người dân tộc thiếu số là 3.283 người, có trình độ chuyên môn và phẩm chất chính trị đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, góp phần quan trọng vào công tác xây dựng Đảng, hệ thống chính trị các cấp cũng như phát triển kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng. Bên cạnh đó, tỉnh cũng mở nhiều lớp đào tạo tiếng đồng bào dân tộc và nghiệp vụ công tác dân vận cho cán bộ, công chức, viên chức.

      Tuy nhiên, vẫn còn một số cấp ủy, chính quyền chưa quan tâm đúng mức đến công tác dân vận của Đảng ở vùng đồng bào DTTS; chưa chủ động, tích cực thực hiện chủ trương của Đảng đối với vùng đồng bào dân tộc. Công tác kiểm tra, giám sát việc triển khai thực hiện một số chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước đối với vùng đồng bào DTTS chưa thường xuyên. Sự phối hợp của một số sở, ban, ngành, địa phương được giao nhiệm vụ thực hiện các chương trình, dự án trong vùng DTTS chưa chặt chẽ, thiếu sự liên kết, thống nhất.

      Để tiếp tục tăng cường và đổi mới công tác dân vận của Đảng ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Lâm Đồng, trong thời gian tới cần tiếp tục đổi mới nội dung và phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị - xã hội; tập trung hướng về cơ sở. Phát huy vai trò của MTTQ, các đoàn thể chính trị - xã hội trong thực hiện chính sách đại đoàn kết dân tộc; nâng cao chất lượng các phong trào thi đua yêu nước. Chú trọng phát huy vai trò giám sát và phản biện xã hội của MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội, góp phần phát triển toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

     Chú trọng công tác quy hoạch, đào tạo, bố trí, sử dụng cán bộ là người đồng bào DTTS. Quan tâm công tác xây dựng đảng, phát triển đảng viên, đoàn viên, hội viên trong vùng đồng bào DTTS. Bố trí tỷ lệ hợp lý cán bộ, công chức là người DTTS trong cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quôc và các đoàn thể chính trị - xã hội; các sở, ban, ngành, đơn vị có liên quan đến dân tộc.

     Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết việc thực hiện các nghị quyết, chỉ thị, kết luận về công tác dân vận ở vùng đồng bào dân tộc, phát huy dân chủ ở cơ sở. Chú trọng xây dựng lực lượng cốt cán, các chức sắc tôn giáo, già làng, trưởng thôn, buôn, người có uy tín là đồng bào DTTS trong việc thực hiện chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước. Vận động từng bước xóa bỏ các phong tục, tập quán không còn phù hợp trong vùng đồng bào DTTS. Kịp thời biếu dương, khen thưởng, nhân rộng những mô hình, điển hình trong phong trào “Dân vận khéo”trên các lĩnh vực.

Toàn tỉnh đã xây dựng được 1.000 tổ an ninh nhân dân, 476 tổ bảo vệ dân phố, 379 đội dân phòng, 1.536 tổ hòa giải, 984 tổ tuần tra “Dân cử, dân nuôi”… Lực lượng dân quân tự vệ đã được tổ chức rộng khắp ở các thôn, buôn, tổ dân phố, cơ quan, tổ chức với tỷ lệ đạt 1,46% so với dân số. Hiện toàn tỉnh đang duy trì gần 100 mô hình về an ninh trật tự, trong đó rất nhiều mô hình đã và đang phát huy hiệu quả.

Mô hình “Tiếng kẻng an ninh” được thực hiện từ năm 2011 trên địa bàn huyện Đức Trọng, địa phương đi tiên phong là xã Bình Thạnh. Toàn xã trang bị 18 chiếc kẻng an ninh treo trên khắp địa bàn thôn, mỗi hộ đều được trang bị một chiếc gậy tầm vông sơn màu đỏ - trắng làm dụng cụ hỗ trợ cho tổ tự quản khi có sự cố xảy ra, kết hợp với 9 tổ tự quản tuần tra được nhân dân thành lập ở các thôn. Kẻng an ninh được đặt theo cụm dân cư, cứ khoảng 30-50 hộ thì đặt 1 chiếc kẻng. Hộ được chọn đặt kẻng sẽ cho người dân ở trong cụm biết số điện thoại của gia đình mình, nếu có chuyện bất trắc xảy ra, người dân sẽ điện báo cho nhà có treo kẻng đánh báo động. Khi tiếng kẻng đầu tiên được đánh lên thì những tiếng kẻng còn lại cũng sẽ đồng loạt được vang lên, người dân sẽ cùng tham gia truy bắt tội phạm. Nhờ duy trì tốt mô hình này, số vụ việc trộm cắp, tệ nạn xã hội như hút chích, tai nạn giao thông… của địa phương đã giảm hẳn. Hiện mô hình “Tiếng kẻng an ninh” đã được nhân rộng trên phạm vi toàn tỉnh, được đông đảo nhân dân hưởng ứng và tích cực tham gia.

Góp phần hiệu quả vào việc bảo vệ an ninh, truy quét tội phạm, trên địa bàn huyện Di Linh có mô hình “Cổng an ninh văn hóa” tại xã Gung Ré - một xã vùng đồng bào dân tộc. Tất cả 6 thôn của xã có địa hình đặc biệt: đường vào các thôn đều là độc đạo, thông thoáng. Cùng với sự hỗ trợ của chính quyền, các hộ dân của cả 6 thôn trong xã đã tự nguyện đóng góp để xây dựng 20 cổng ra vào kiên cố, có chốt kiểm tra, vừa đẹp thôn bản, vừa là chốt chặn vững chắc để truy bắt tội phạm. Kể từ khi xây dựng và duy trì hoạt động mô hình “Cổng an ninh văn hóa”, người dân và lực lượng Công an xã Gung Ré đã bắt được nhiều đối tượng vi phạm pháp luật. Các địa phương trên toàn tỉnh có địa hình tương tự cũng đều chú trọng phát huy mô hình này, góp phần biến các khu dân cư thành “pháo đài” bảo vệ trật tự, an ninh.

Là một tỉnh có đông đồng bào theo đạo, do vậy công tác vận động các địa bàn có đông tín đồ theo đạo cùng tham gia phòng, chống tội phạm cũng hết sức quan trọng. Điểm sáng trong việc các tổ chức tôn giáo cùng chung tay với chính quyền đó là mô hình “Giáo họ không có tội phạm và tệ nạn xã hội” ở giáo họ Mỹ Thanh, nơi có đông đồng bào công giáo ở xã Lộc Thanh, thành phố Bảo Lộc. Hằng năm, giáo họ Mỹ Thanh đều ký kết với chính quyền bản cam kết về việc chấp hành nghiêm chỉnh chính sách, pháp luật, không để xảy ra vi phạm pháp luật trong giáo họ. Giáo họ đã tích tực tuyên truyền, động viên con em các gia đình nghiêm chỉnh học tập, làm ăn, tham gia tốt các hoạt động của địa phương. Qua đó, đã góp phần tạo nên môi trường an toàn, hạn chế các loại tội phạm xảy ra trên địa bàn, là điển hình để nhiều giáo họ khác học tập, tham gia cam kết và duy trì tốt an ninh, trật tự.

Một trong những mô hình đã và đang có nhiều hiệu quả, được nhân rộng trên địa bàn tỉnh là mô hình “Camera an ninh”. Việc lắp đặt máy quay (camera) trên các tuyến đường đã được thành phố Đà Lạt, thành phố Bảo Lộc đi tiên phong triển khai với nguồn kinh phí của nhân dân đóng góp và các doanh nghiệp hỗ trợ. Để camera giám sát phát huy hiệu quả, lực lượng Công an luôn phân công lực lượng trực 24/24 giờ. Thông qua màn hình quan sát, người trực ban dễ dàng nắm bắt thông tin và thông báo qua bộ đàm để lực lượng tuần tra kịp thời ngăn chặn, xử lý các vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật. Ngoài ra, hệ thống camera còn ghi lại nhiều hình ảnh quan trọng giúp Công an kịp thời phát hiện và xử lý, ngăn chặn nhiều vụ vi phạm pháp luật như trộm cắp tài sản, ghi số đề, gây rối trật tự công cộng, tụ tập đua xe trái phép... Chính nhờ hiệu quả thiết thực của mô hình này nên hiện camera an ninh đã được đầu tư, lắp đặt đến tận các cơ sở, địa bàn vùng xa, vùng khó khăn trên địa bàn toàn tỉnh.

Bên cạnh đó, một số địa phương đã làm tốt các mô hình như: "Giáo xứ bình yên" tại xã Lạc Lâm, huyện Đơn Dương; "Thôn, dòng họ, gia đình không có tội phạm, tệ nạn" tại xã Đinh Lạc, huyện Di Linh; "Tiếng loa an ninh" tại huyện Lạc Dương; "Tổ dân phố không có tội phạm" tại thành phố Đà Lạt, chương trình “Đổi lương thực lấy vũ khí” tại huyện Đức Trọng... Các mô hình bảo đảm an ninh trong nhân dân đã phát huy tác dụng, khẳng định vai trò nòng cốt trong phong trào "Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc" và giữ gìn an ninh trật tự ở địa bàn cơ sở, góp phần đưa Lâm Đồng vừa đạt mục tiêu phát triển về kinh tế, vừa đảm bảo được an ninh, trật tự, hướng đến phát triển bền vững. Hiệu quả của các mô hình đã góp phần giúp cho lực lượng Công an tỉnh có tỉ lệ điều tra phá án đạt gần 92%, án rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng đạt 98,73%, tội phạm về xã hội giảm tới 23,34% trong năm 2020, gần như giảm cao nhất cả nước, giữ được sự bình yên cho nhân dân. Giai đoạn 2015-2020, trọng án giảm 53,9%, tỷ lệ điều tra khám phá án lớn đạt 86,1%, trọng án khám phá đạt 100%

Tuy nhiên, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn tỉnh vẫn còn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp, nguy cơ mất ổn định. Tình hình tội phạm, tệ nạn xã hội diễn biến phức tạp, tội phạm ma túy có xu hướng gia tăng. Xuất hiện tội phạm băng nhóm có tổ chức; một số vụ khiếu kiện kéo dài chưa được xử lý dứt điểm... Để các mô hình bảo đảm an ninh trật tự trong nhân dân tiếp tục phát huy hiệu quả, cần thực hiện tốt các giải pháp:

Thứ nhất, tiếp tục phát động mạnh mẽ phong trào quần chúng bảo vệ an ninh Tổ quốc gắn với phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”; “Xây dựng nông thôn mới”. Đẩy mạnh công tác rà soát, xây dựng, nhân rộng các mô hình hay, cách làm sáng tạo về bảo đảm an ninh, trật tự tại cơ sở theo hướng "tự quản, tự phòng, tự bảo vệ, tự hòa giải".

Thứ hai, tổ chức tập huấn cho đội ngũ cán bộ làm công tác an ninh, trật tự, tham gia các mô hình tại cơ sở đảm bảo đủ khả năng giải quyết tốt những vấn đề mâu thuẫn, bức xúc, làm giảm nguyên nhân và điều kiện phát sinh tội phạm. Các kiến thức tập huấn không chỉ về hiểu biết pháp luật, mà còn về những kỹ năng phát hiện, truy bắt tội phạm, kỹ năng hòa giải, kỹ năng xử lý các tình huống phức tạp trên địa bàn dân cư có đông đồng bào dân tộc thiểu số, đồng bào có đạo…

Thứ ba, thường xuyên kiểm tra các hoạt động của các mô hình nhằm kịp thời biểu dương, khen thưởng tập thể, cá nhân điển hình tiên tiến, tạo khí thế mạnh mẽ đối với phong trào toàn dân tham gia đấu tranh phòng, chống tội phạm. Xây dựng thực hiện chế độ, chính sách đặc thù cho các lực lượng tham gia công tác tại các mô hình phòng, chống tội phạm.Kịp thời phát hiện, tiếp tục củng cố, xây dựng hoạt động hiệu quả hơn đối với những mô hình phù hợp, những mô hình kém tác dụng thì nhanh chóng điều chỉnh cho phù hợp./.