Tóm tắt: Văn kiện Đại hội XIV của Đảng lần đầu tiên nhấn mạnh “niềm tin” và “đồng thuận xã hội” như nền tảng cốt lõi của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Đại đoàn kết được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh. Đồng thời, cách tiếp cận và phương thức thực hiện được đổi mới toàn diện, phù hợp bối cảnh phát triển và hội nhập.

Từ khóa: Đại hội XIV; niềm tin nhân dân; đồng thuận xã hội; đại đoàn kết toàn dân tộc.

1. Mở đầu

Trong tiến trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng ta luôn xác định đại đoàn kết toàn dân tộc là đường lối chiến lược, là nguồn sức mạnh to lớn bảo đảm mọi thắng lợi. Bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen, yêu cầu phát huy truyền thống đoàn kết càng đặt ra cấp thiết hơn bao giờ hết và Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã kế thừa nhất quán quan điểm đó, đồng thời có những bổ sung, phát triển quan trọng cả về nhận thức và phương thức thực hiện. Điểm nổi bật là sự nhấn mạnh vai trò của niềm tin và đồng thuận xã hội như nền tảng bền vững của khối đại đoàn kết. Cùng với đó, đại đoàn kết được đặt trong chỉnh thể gắn bó hữu cơ với nhiệm vụ xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị. Những nội dung mới này thể hiện tư duy phát triển toàn diện, sâu sắc, phù hợp với yêu cầu thực tiễn trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế sâu rộng. Văn kiện cũng đề cao tính chủ động, linh hoạt trong đổi mới nội dung, phương thức tập hợp, vận động nhân dân. Đây không chỉ là định hướng chiến lược mà còn là cơ sở quan trọng để cụ thể hóa thành các giải pháp thiết thực trong thực tiễn. Việc nghiên cứu, làm rõ những điểm mới này có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc đối với công tác xây dựng Đảng hiện nay; qua đó, góp phần củng cố và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

2. Điểm mới nổi bật trong Văn kiện Đại hội XIV về phát huy truyền thống, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc

Thứ nhất, Văn kiện nhấn mạnh yếu tố “niềm tin” và “đồng thuận xã hội”. Lần đầu tiên, Văn kiện Đại hội XIV đặt vấn đề “củng cố, phát huy niềm tin của nhân dân” như một nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm. Đây là điểm then chốt, vì sự đoàn kết chỉ bền vững khi dựa trên niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước. Đề cao việc “tạo sự đồng thuận cao trong xã hội”, đây vừa là mục tiêu, vừa là phương pháp để phát huy sức mạnh tập thể của cả dân tộc.

Việc lần đầu tiên nhấn mạnh “niềm tin” và “đồng thuận xã hội” cho thấy bước phát triển mới trong tư duy của Đảng về nền tảng của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Niềm tin của nhân dân không chỉ là kết quả của lãnh đạo, quản lý hiệu quả mà còn trở thành mục tiêu cần chủ động xây dựng, củng cố. Khi niềm tin được tăng cường sẽ tạo ra sự gắn kết bền chặt giữa Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Đồng thời, “đồng thuận xã hội” được xác định vừa là đích đến, vừa là phương thức để huy động sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội. Cách tiếp cận này góp phần bảo đảm sự ổn định chính trị - xã hội và tạo động lực cho phát triển bền vững đất nước.

Thứ hai, Văn kiện gắn kết chặt chẽ đại đoàn kết với nhiệm vụ xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị. Đảng ta nhận thức rõ rằng muốn đoàn kết dân tộc, trước hết phải đoàn kết nội bộ Đảng, phải làm cho Đảng thật sự trong sạch, vững mạnh. Việc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được xác định là nhiệm vụ then chốt để giữ vững niềm tin và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Việc gắn đại đoàn kết toàn dân tộc với xây dựng, chỉnh đốn Đảng thể hiện nhận thức ngày càng sâu sắc về vai trò hạt nhân lãnh đạo của Đảng. Đoàn kết trong Đảng được xác định là tiền đề quyết định để củng cố và mở rộng đoàn kết trong toàn xã hội. Một Đảng trong sạch, vững mạnh sẽ tạo cơ sở vững chắc để củng cố niềm tin của nhân dân. Đồng thời, đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực không chỉ là yêu cầu nội tại mà còn là giải pháp trực tiếp để tăng cường khối đại đoàn kết. Cách tiếp cận này bảo đảm sự thống nhất giữa xây dựng Đảng với phát huy sức mạnh toàn dân tộc trong giai đoạn mới.

Thứ ba, Văn kiện tiếp cận đại đoàn kết một cách toàn diện và sâu rộng hơn. Cụ thể, trong lĩnh vực kinh tế thì khuyến khích, tạo môi trường để mọi thành phần kinh tế, mọi công dân, doanh nghiệp, doanh nhân đều có thể đóng góp, cùng phát triển đất nước giàu mạnh. Trong lĩnh vực văn hóa - xã hội thì coi trọng vai trò của trí thức, văn nghệ sĩ, chuyên gia; khơi dậy khát vọng phát triển đất nước, tinh thần cống hiến trong mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thanh niên.

Việc tiếp cận đại đoàn kết theo hướng toàn diện, sâu rộng cho thấy sự mở rộng cả về phạm vi và đối tượng tập hợp lực lượng. Trong lĩnh vực kinh tế, mọi thành phần và chủ thể đều được khuyến khích tham gia, qua đó phát huy tối đa nguồn lực cho phát triển đất nước. Ở lĩnh vực văn hóa - xã hội, vai trò của trí thức, văn nghệ sĩ, chuyên gia được đề cao, gắn với việc khơi dậy khát vọng cống hiến trong toàn dân, nhất là thế hệ trẻ.

Bên cạnh đó, với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, Đảng ta có cách tiếp cận mở, thiết thực hơn, coi trọng cả nguồn lực vật chất và trí tuệ; đồng thời, tạo điều kiện để họ giữ gìn bản sắc văn hóa, hướng về Tổ quốc. Cách tiếp cận này thể hiện tư duy đoàn kết không chỉ trong nước mà còn mở rộng ra toàn cầu, phù hợp với xu thế hội nhập hiện nay.

Thứ tư, phương thức thực hiện được nhấn mạnh là “tiếp tục đổi mới”, cụ thể là nhấn mạnh việc “đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức tập hợp, vận động nhân dân” của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và các đoàn thể nhân dân một cách thiết thực, hiệu quả. Cần vận dụng linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với từng nhóm đối tượng trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Việc nhấn mạnh “tiếp tục đổi mới” phương thức thực hiện cho thấy yêu cầu cấp thiết phải nâng cao hiệu quả công tác tập hợp, vận động quần chúng trong bối cảnh mới. Không chỉ dừng lại ở nội dung tuyên truyền, các tổ chức cần đổi mới cả cách tiếp cận, hình thức và phương pháp hoạt động theo hướng thiết thực, gần dân. Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội được xác định là lực lượng nòng cốt, giữ vai trò kết nối và phát huy sức mạnh của nhân dân. Đồng thời, việc vận dụng linh hoạt, sáng tạo theo từng nhóm đối tượng giúp nâng cao tính thuyết phục và hiệu quả thực tiễn. Cách tiếp cận này phù hợp với điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và yêu cầu hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng của đất nước.

3. Kết luận

Tóm lại, điểm mới nổi bật về đại đoàn kết toàn dân tộc trong Văn kiện Đại hội XIV là chuyển từ nhận thức về “phát huy” sang tập trung xây dựng, củng cố nền tảng của đại đoàn kết toàn dân tộc, đó chính là niềm tin và đồng thuận xã hội, thông qua việc xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; phát triển kinh tế - xã hội và thực hành dân chủ rộng rãi, bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân trên các lĩnh vực của đời sống xã hội.

Những điểm mới trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng về phát huy truyền thống, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc đã thể hiện bước phát triển quan trọng trong tư duy lý luận của Đảng. Việc nhấn mạnh niềm tin, đồng thuận xã hội; gắn kết chặt chẽ với xây dựng, chỉnh đốn Đảng; mở rộng phạm vi đoàn kết toàn diện, sâu rộng; cùng với yêu cầu đổi mới phương thức thực hiện đã tạo nên một chỉnh thể thống nhất, phù hợp với bối cảnh mới. Những nội dung này không chỉ củng cố nền tảng chính trị - xã hội mà còn khơi dậy mạnh mẽ nguồn lực và khát vọng phát triển đất nước. Đồng thời, đó cũng là cơ sở để nâng cao hiệu quả công tác dân vận và phát huy vai trò của các chủ thể trong hệ thống chính trị. Trong thực tiễn, việc quán triệt và vận dụng sáng tạo các quan điểm này có ý nghĩa quyết định đối với việc tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, qua đó, góp phần tạo động lực bền vững cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của đất nước trong giai đoạn phát triển mới.

ThS. Chu Thị Thu Trang

   GV Khoa Xây dựng Đảng

* Tài liệu tham khảo

1. Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương (2026), Tài liệu hỏi - đáp về nội dung cơ bản của Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập 1, tập 2, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

Tóm tắt: Các bài học lý luận trong Văn kiện Đại hội XIV khẳng định tính đúng đắn của con đường độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội, vai trò lãnh đạo của Đảng và quan điểm “dân là gốc”. Những bài học này là cơ sở khoa học và thực tiễn cho phát triển nhanh, bền vững của Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Từ khóa: Đại hội XIV; bài học lý luận; đổi mới; phát triển bền vững.

1. Mở đầu

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng là sự kết tinh tầm cao trí tuệ lý luận và thực tiễn 96 năm cách mạng Việt Nam và 40 năm đổi mới, phản ánh sâu sắc quy luật phát triển của cách mạng Việt Nam. Những bài học kinh nghiệm được đúc rút trong Văn kiện không chỉ có giá trị tổng kết mà còn mang ý nghĩa định hướng chiến lược cho giai đoạn phát triển mới. Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, phức tạp, các bài học này càng thể hiện rõ giá trị tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động, đó là sự kết hợp chặt chẽ giữa kiên định và đổi mới, giữa lý luận và thực tiễn, giữa mục tiêu và phương thức phát triển, qua đó, góp phần củng cố nền tảng tư tưởng, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng trong kỷ nguyên mới.

2. Nội dung

Những bài học lý luận trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng

Các bài học kinh nghiệm mang tầm lý luận sâu sắc được nêu trong Văn kiện Đại hội XIV phản ánh những vấn đề có tính quy luật của cách mạng Việt Nam trong điều kiện lịch sử cụ thể 40 năm đổi mới, khẳng định sự kiên định mục tiêu, bản lĩnh trong những bối cảnh khó khăn, phức tạp và sự sáng tạo không ngừng về phương pháp lãnh đạo của Đảng, thể hiện cụ thể trên các phương diện chủ yếu của công cuộc xây dựng, phát triển đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, đó là:

Thứ nhất, sự kiên định mục tiêu chiến lược độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, đồng thời vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh phù hợp với thực tiễn và thời đại;

Thứ hai, vai trò quyết định của Đảng Cộng sản trong lãnh đạo, cầm quyền, tầm quan trọng đặc biệt của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện;

Thứ ba, quan điểm phát triển lấy nhân dân làm trung tâm, “dân là gốc”, dân chủ là mục tiêu và động lực của đổi mới;

Thứ bốn, vai trò quan trọng của phương pháp lãnh đạo, quản lý, quản trị phát triển hiện đại, đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm;

Thứ năm, bài học về phương pháp tư duy trong hoạch định đường lối, chủ trương xây dựng, phát triển đất nước.

Ý nghĩa của các bài học đối với sự phát triển của Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Thứ nhất, bài học về kiên định mục tiêu, con đường và nền tảng tư tưởng của Đảng mang ý nghĩa lý luận cốt lõi. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định yêu cầu kiên định và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; kiên định đường lối đổi mới và các nguyên tắc xây dựng Đảng. Đây là bài học có ý nghĩa định hướng căn bản, bảo đảm cho quá trình phát triển không chệch hướng trong bối cảnh tình hình thế giới có biến động phức tạp, khó lường. Trước yêu cầu phát triển hiện nay, bài học này giúp giữ vững bản sắc, định hướng phát triển, đồng thời, tạo cơ sở để đổi mới sáng tạo một cách chủ động, tự tin.

Thứ hai, bài học về giữ vững và tăng cường vai trò lãnh đạo, cầm quyền của Đảng có ý nghĩa lý luận - thực tiễn đặc biệt quan trọng. Văn kiện nhấn mạnh, Đảng Cộng sản Việt Nam là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đồng thời, yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện. Bài học làm rõ quy luật gắn bó hữu cơ giữa vai trò lãnh đạo của Đảng với hiệu quả phát triển quốc gia trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Trong kỷ nguyên mới, khi yêu cầu về quản trị quốc gia hiện đại, kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu, tiêu cực ngày càng cao, bài học này có ý nghĩa trực tiếp đối với việc nâng cao năng lực cầm quyền, củng cố niềm tin xã hội và tạo nền tảng chính trị vững chắc cho phát triển bền vững của đất nước với sự lãnh đạo của Đảng.

Thứ ba, bài học về quán triệt sâu sắc quan điểm “dân là gốc" mang tâm lý luận nhân văn và phát triển. Văn kiện Đại hội XIV tiếp tục khẳng định nhân dân vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự nghiệp đổi mới; mọi chủ trương, chính sách phải xuất phát từ lợi ích chính đáng và hạnh phúc của nhân dân. Bài học khẳng định vai trò chủ thể của nhân dân trong mô hình phát triển xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Khi yêu cầu phát triển đòi hỏi đo bằng tốc độ tăng trưởng, bằng chất lượng sống, sự hài lòng và hạnh phúc của người dân thì bài học “dân là gốc” trở thành tiêu chuẩn căn bản để đánh giá hiệu quả lãnh đạo, quản lý và phát triển, đồng thời, là nguồn lực nội sinh quan trọng nhất để tạo đột phá.

Thứ bốn, bài học về chủ động đổi mới toàn diện, đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm mang ý nghĩa phương pháp luận sâu sắc. Văn kiện nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy, nhất là tư duy chiến lược, bám sát thực tiễn, dự báo đúng tình hình; nâng cao chất lượng thể chế và hiệu quả tổ chức thực hiện. Đây là bài học về phương thức phát triển, phản ánh nhận thức ngày càng sâu sắc của Đảng về tính hệ thống, tính liên thông giữa các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa - xã hội, quốc phòng - an ninh. Trong kỷ nguyên chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế sâu rộng, bài học giúp Việt Nam tránh tư duy manh mún, cục bộ; đồng thời, tạo cơ sở để xác định đúng các khâu đột phá chiến lược nhằm thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững.

Thứ năm, bài học về tôn trọng quy luật khách quan, phòng, chống chủ quan duy ý chí, giáo điều, bảo thủ mang ý nghĩa lý luận cảnh tỉnh lâu dài. Văn kiện Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu kết hợp nhuần nhuyễn giữa kiên định và đổi mới, giữa kế thừa và phát triển, giữa tổng kết thực tiễn với nghiên cứu lý luận và tổ chức thực hiện. Trong thực tiễn phát triển, khi áp lực phát triển lớn dễ dẫn đến nóng vội, duy ý chí hoặc cực đoan hóa mục tiêu tăng trưởng, bài học này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc bảo đảm phát triển hài hòa, bền vững giữa kinh tế, xã hội và môi trường.

3. Kết luận

Như vậy, các bài học kinh nghiệm mang tầm lý luận được nêu trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng vừa là sự khái quát quy luật phát triển của cách mạng Việt Nam, vừa là kim chỉ nam cho hành động trong giai đoạn phát triển mới. Các bài học không chỉ có giá trị tổng kết lý luận mà còn mang ý nghĩa chỉ đạo thực tiễn sâu sắc. Đây là nền tảng để Đảng tiếp tục hoàn thiện đường lối, nâng cao năng lực lãnh đạo và cầm quyền trong tình hình mới.
Trong kỷ nguyên mới, những bài học này tiếp tục soi đường cho Đảng ta lãnh đạo cách mạng Việt Nam vững bước trên con đường phát triển nhanh và bền vững. Việc quán triệt và vận dụng đúng đắn các bài học sẽ góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; đồng thời, tạo động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, đưa Việt Nam vững vàng bước vào kỷ nguyên mới sánh vai với các cường quốc năm Châu.

ThS. Lương Văn Quỳnh

                                                                         Phó Trưởng khoa Xây dựng Đảng

* Tài liệu tham khảo

1. Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương (2026), Tài liệu hỏi - đáp về nội dung cơ bản của Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập 1, tập 2, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.